Türkiye'nin gözde turizm ve kültür merkezlerinden Şırnak ilimizin büyüleyici ilçesi Cizre, tarihin derin izlerini taşıyan muazzam kaleleri, asırlık konakları ve tarihi yapılarıyla ziyaretçilerine adeta bir zaman yolculuğu sunuyor.
Bu kapsamlı 2026 rehberimizde, Cizre sınırları içerisinde yer alan en popüler ve doğrulanmış 7 adet tarihi yapılar & kaleler mekanını; tarihçeleri, efsaneleri, coğrafi özellikleri, 2026 güncel ziyaret saatleri, giriş ücretleri ve gerçek toplu taşıma tarifeleriyle birlikte derledik.
1. Tarihi Mir Abdal Camii ve Medresesi
**Tarihi Mir Abdal Camii ve Medresesi**
**Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler** • Cizre Azizan Beyliği döneminde Mir Abdal (Seyfeddin Bohti) tarafından 1437 yılında inşa ettirilen külliye, bölgenin en seçkin taş mimarisi eserlerindendir. • Klasik Doğu edebiyatının şaheseri sayılan Ahmed-i Hani'nin 'Mem û Zîn' destanında geçen aşk kahramanlarının türbeleri de bu medresenin güney eyvanında yer almaktadır. • Asırlarca mantık, felsefe, astronomi ve dini ilimlerin tedris edildiği medrese, Cizre'nin ilmiye geleneğinin mihenk taşıdır.
**Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa** • Dicle Nehri kıyı terasında, yaklaşık 385 metre rakımda kuruludur. • Siyah bazalt ve beyaz kalker taşlarının nöbetleşe kullanıldığı 'ablaq' tekniğiyle bezenmiş görkemli bir taş avluya sahiptir.
**Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti**
Giriş Ücreti: Tarihi medrese ve türbeye giriş tamamen ücretsizdir.
Ziyaret Saatleri ve Günleri: Haftanın 7 günü 08:30 - 19:30 saatleri arasında açıktır.
Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Medrese avlusu ve türbe adabına riayet edilmelidir. Zemin düzgün kesme taş kaplama olup engelli ve bebek arabası erişimine elverişlidir.
Tesis ve Olanaklar: Dinlenme avlusu, abdesthane, WC ve rehberlik bilgilendirme tabelaları mevcuttur.
**Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum**
Adres / Açık Konum: Dağkapı Mahallesi, Mezarlık Yolu Mevkii, Cizre / Şırnak.
Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: İlçe merkezinde ana yola bitişiktir; her binek araçla zahmetsizce ulaşılır.
Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri: Cizre şehir içi dolmuşları medresenin 100 metre yakınındaki duraktan geçmektedir.
Otopark Durumu: Medrese önünde ve yan sokakta ücretsiz park yerleri bulunmaktadır.
**Bağlamsal Deneyim İpuçları**
En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: İki renkli kesme taş eyvan kemerinin altından medresenin dingin avlusu ve tarihi pencerelerin kadraja alınması.
Işık ve Çekim Saatleri: Sabahın duru ışığı (08:30 - 10:30) ve ikindi altın saat.
Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Ziyaret sonrası Cizre memil tavası, şipdeg kebabı, perde pilavı ve meşhur suryaz otu kavurması tadılmalıdır.
Tarihi Mir Abdal Camii ve Medresesi Konumu, Fotoğrafları ve Ziyaretçi Yorumları İçin Tıklayın →
2. Tarihi Kırmızı Medrese (Medreseya Sor)
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler: Kırmızı Medrese (Medreseya Sor), 14. yüzyılda Cizre Beyliği döneminde II. Şerefhan (Mir Şeref) tarafından inşa edilmiş, kırmızı pişmiş tuğlaları ve kesme taş işçiliğiyle dünya İslam mimarlık tarihinin şaheserlerindendir. Medrese, cami, dershaneler ve türbeyi bir araya getiren külliye; klasik Doğu felsefesinin, tasavvufunun ve astronomisinin zirve merkezlerinden biri olmuştur. Medresenin güneybatı köşesindeki kubbeli türbede, divan edebiyatının ve Kürt tasavvuf şiirinin büyük kutbu Şeyh Ahmed El-Cezeri (Melayê Cizîrî, 1570-1640) medfundur. Cezeri'nin aşkı, hikmeti ve vahdet-i vücud felsefesini nakşettiği beyitleri asırlardır medresenin kırmızı tonozlu eyvanlarında yankılanmaktadır.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa: Dicle Nehri'nin kıyısında, Cizre'nin güney surları üzerinde, 385 metre rakımda yer almaktadır. Dicle'ye bakan avlusunda nar ağaçları ve güller açar.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti:
Giriş Ücreti: Tarihi medrese ve türbeyi ziyaret tamamen ücretsizdir.
Ziyaret Saatleri ve Günleri: Haftanın 7 günü 08:30 - 18:30 saatleri arasında ziyarete açıktır.
Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: 650 yıllık tarihi tuğla ve taş süslemelere zarar verilmemelidir. Medrese avlusu düz zeminli olup engelli ve bebek arabası erişimine elverişlidir.
Tesis ve Olanaklar: Medrese avlusu, dershane hücreleri, Şeyh Ahmed El-Cezeri türbesi, bilgilendirme panoları ve WC mevcuttur.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum:
Adres / Açık Konum: Şah Mahallesi, Kırmızı Medrese Caddesi, Cizre / Şırnak.
Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Cizre ilçe merkezindedir; yollar tamamen asfalttır ve her türlü araçla doğrudan kapısına varılır.
Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri: Cizre ilçe merkezinden yürüyerek 5 dakikada medreseye ulaşılır.
Otopark Durumu: Medrese önündeki cadde üzerinde ücretsiz araç park yerleri mevcuttur.
Bağlamsal Deneyim İpuçları (Tarih & Tasavvuf):
Öne Çıkan Nadide Eserler & Sergi İpuçları: Kırmızı tuğla tonozlu eyvanlar, kufi hatlı kitabeler, Şeyh Ahmed El-Cezeri'nin taş sandukası ve Dicle Nehri manzaralı revaklar.
Müze Çevresi Kültür & Kahve Durakları: Medrese avlusunda demlenen kaçak çay ve menengiç kahvesi eşliğinde divan şiirleri dinletisi.
Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Cizre tavası, kotelek (içli köfte) ve mehir çorbası.
Tarihi Kırmızı Medrese (Medreseya Sor) Konumu, Fotoğrafları ve Ziyaretçi Yorumları İçin Tıklayın →
3. Tarihi Cizre Kalesi ve İç Sur Burçları
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler: Cizre Kalesi, Dicle Nehri'nin bir ada gibi çevrelediği stratejik bir kıvrım üzerinde, MÖ 4. binyıldan (Gutiler ve Hurriler dönemi) itibaren inşa edilmiş, Roma, Sasani, Abbasiler, Mervaniler ve Cizre Beyliği dönemlerinde tahkim edilmiş dünyanın en eski nehir kalelerinden biridir. Siyah bazalt taşlarla örülmüş devasa burçları ve Dicle'ye bakan sur duvarlarıyla bir gemi gövdesini andırır. Osmanlı döneminde Sultan II. Abdülhamid tarafından süvari birlikleri için yaptırılan tarihi Hamidiye Kışlası da kale içerisinde yükselmektedir. Efsaneye göre Cizre Kalesi'nin dehlizleri nehrin altından karşı kıyıya kadar uzanır ve asırlarca hiçbir düşman donanması Dicle'yi aşıp bu hisarı teslim alamamıştır.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa: Dicle Nehri'nin tam kıyısında, nehre hakim yüksek teras üzerinde 385 metre rakımda yer almaktadır. Burçlardan Dicle'nin mavi kıvrımları ve karşı kıyıdaki Suriye sınır dağları seyredilir.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti:
Giriş Ücreti: Kale surlarını ve açık park alanını gezmek tamamen ücretsizdir.
Ziyaret Saatleri ve Günleri: Haftanın 7 günü gün ışığında serbestçe ziyaret edilebilir.
Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Sur duvarlarının kenarlarında dikkatli olunmalı, taşlara tırmanılmamalıdır. Düzleştirilmiş yürüyüş yolları bebek arabası ve engelli sandalyesi erişimine uygundur.
Tesis ve Olanaklar: Dicle kıyısı seyir terasları, yürüyüş yolları, aydınlatma ve bilgilendirme panoları mevcuttur.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum:
Adres / Açık Konum: Kale Mahallesi, Dicle Kıyısı, Cizre / Şırnak.
Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Cizre ilçe merkezindedir; her binek araçla doğrudan ulaşılır.
Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri: Cizre merkezden yürüyerek 7 dakikada kale kapısına varılır.
Otopark Durumu: Kale çevresinde geniş ücretsiz araç otoparkı mevcuttur.
Bağlamsal Deneyim İpuçları (Tarih & Manzara):
En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: Siyah bazalt sur burçlarının önünden Dicle Nehri'nin akışını ve Hamidiye Kışlası'nın taş revaklarını içine alan geniş açılar.
Işık ve Çekim Saatleri: Akşamüstü gün batımı altın saati ve gece ışıklandırması.
Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Nehir kenarındaki kafelerde taze nar suyu ve Cizre usulü perde pilavı.
Tarihi Cizre Kalesi ve İç Sur Burçları Konumu, Fotoğrafları ve Ziyaretçi Yorumları İçin Tıklayın →
4. Tarihi Mem û Zîn Türbesi ve Mescidi
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler: Mem û Zîn Türbesi, ünlü mutasavvıf şair Ahmed-i Hânî'nin 17. yüzyılda kaleme aldığı, Doğu edebiyatının en büyük destansı aşk ve tasavvuf şaheseri "Mem û Zîn"in kahramanları olan Mem ve Zîn ile onların kavuşmasını engelleyen Bekir (Beko)'nun mezarlarının bulunduğu tarihi türbedir. Abdaliye Mescidi'nin altındaki tonozlu türbe odasında yan yana yatan iki aşığın mezarı, saf ve ilahi aşkın sembolüdür. İki mezarın arasında ise fitne ve hasedin timsali Beko'nun mezarı yer alır. Efsaneye göre her ilkbaharda Mem ile Zîn'in mezarı üzerinde iki beyaz gül açar; ancak Beko'nun mezarından çıkan bir kara çalı bu iki gülün birbirine kavuşmasını engeller.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa: Dicle Nehri'ne bakan tarihi sur sırtında, 385 metre rakımda yer almaktadır. Avlusunda nar ağaçları ve sarmaşıklar gölgelik oluşturur.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti:
Giriş Ücreti: Tarihi türbeyi ziyaret tamamen ücretsizdir.
Ziyaret Saatleri ve Günleri: Haftanın 7 günü 08:30 - 18:30 saatleri arasında açıktır.
Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Edebi ve manevi mirasa saygı gösterilmeli, sessizlik korunmalıdır. Türbe odasına inen birkaç basamaklı taş merdiven bulunur; avlu düzayak olup puset erişimine uygundur.
Tesis ve Olanaklar: Türbe odası, mescit, dinlenme avlusu, bilgilendirme panoları ve WC bulunmaktadır.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum:
Adres / Açık Konum: Dağkapı Mahallesi, Abdaliye Sokak, Cizre / Şırnak.
Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Cizre ilçe merkezindedir; asfalt sokaklarla her türlü binek araçla doğrudan varılır.
Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri: Cizre ilçe merkezinden yürüyerek 6 dakikada türbeye ulaşılabilir.
Otopark Durumu: Türbe çevresinde cadde üzeri ücretsiz araç park yerleri mevcuttur.
Bağlamsal Deneyim İpuçları (Edebiyat & Aşk Efsanesi):
Öne Çıkan Nadide Eserler & Sergi İpuçları: Mem ile Zîn'in yan yana duran taş sandukaları, aralarındaki Beko'nun mezarı ve Ahmed-i Hânî'nin destanından dizeler içeren kitabeler.
Müze Çevresi Kültür & Kahve Durakları: Türbe çıkışında Dicle kıyısı çay bahçesinde kaçak çay eşliğinde Mem û Zîn destanı dinletisi.
Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Cizre kıymalı böreği ve bademli lokum.
Tarihi Mem û Zîn Türbesi ve Mescidi Konumu, Fotoğrafları ve Ziyaretçi Yorumları İçin Tıklayın →
5. Hamidiye Kışlası ve Cizre Müzesi
**Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler**: Sultan II. Abdülhamid döneminde, 1890-1909 yılları arasında bölge aşiretlerinden kurulan Hamidiye Süvari Alayları için Dicle Nehri kıyısında inşa edilen Hamidiye Kışlası, Osmanlı askeri mimarisinin Cizre'deki en heybetli anıtıdır. Siyah bazalt ve beyaz kalker taşlarının almaşık dizilimiyle inşa edilen anıt yapı, Cizre'nin askeri ve stratejik önemini simgeler. Titiz bir restorasyonun ardından Cizre Arkeoloji ve Etnografya Müzesi olarak hizmete açılan yapı, El-Cezeri'nin sibernetik icatlarının replikaları ve binlerce yıllık Mezopotamya eserlerine ev sahipliği yapar.
**Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa**: Rakım 375 metredir. Dicle Nehri kıyısında, nehir esintisine açık havadar bir sahil terasında yer alır.
**Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti**:
Giriş Ücreti: Müze girişi Müzekart ile ücretsizdir; kışla avlusu halka açıktır.
Ziyaret Saatleri ve Günleri: Pazartesi hariç haftanın 6 günü 08:30 - 17:30 saatleri arasında açıktır.
Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Müze tamamen engelli erişimine ve puset kullanımına uygun rampalar ve asansörlerle donatılmıştır.
Tesis ve Olanaklar: Müze sergi salonları, kafeterya, hediyelik eşya dükkanı, modern WC ve bilgilendirme kioskları yer alır.
**Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum**:
Adres / Açık Konum: Cizre İlçe Merkezi, Dağkapı Mahallesi Nehir Boyu Caddesi.
Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Cizre merkezinde Dicle kıyısındadır; yolu tamamen asfalt olup tüm araçlarla kolayca ulaşılır.
Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri: Cizre şehir içi dolmuşları müzenin önündeki caddeden geçmektedir.
Otopark Durumu: Müze önünde 80 araçlık ücretsiz otopark mevcuttur.
**Bağlamsal Deneyim İpuçları (Askeri Mimari & Bilim Tarihi)**:
Öne Çıkan Nadide Eserler: İsmail Ebul-İz El-Cezeri'nin su saati, filli saat ve robotik su pompası çalışan modelleri.
Belgesel Çekim İpuçları: Almaşık siyah-beyaz taş duvar örgüleri ve Dicle nehrine bakan kışla pencereleri.
Çevre Durakları: Müze ziyaretinin ardından bitişikteki Dicle Kordonu ve Ulu Cami yürüyerek gezilebilir.
Hamidiye Kışlası ve Cizre Müzesi Konumu, Fotoğrafları ve Ziyaretçi Yorumları İçin Tıklayın →
6. Birca Belek (Cizre Kalesi) ve Kültür Parkı
**Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler**: M.Ö. 4000'li yıllara uzanan geçmişiyle Gutiler, Asurlar, Medler ve Cizre Beyliği'nin yönetim merkezi olan Birca Belek (Alacalı Burç), siyah bazalt ve beyaz kalker taşlarının satranç tahtası gibi örüldüğü dünyaca ünlü anıtsal kale burcudur. Ahmed-i Hani'nin ölümsüz aşk destanı Mem û Zîn'in geçtiği mekan olan Birca Belek, Mir Zeyniddin'in divan kurduğu ve şair Melaye Ciziri'nin şiirlerini terennüm ettiği tarihi bir tahttır. Dicle Nehri kıyısında yükselen kale, Cizre'nin kalbidir.
**Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa**: Rakım 380 metredir. Dicle Nehri'nin menderes çizdiği burun üzerinde, nehre dik inen tarihi sur duvarlarıyla çevrilidir.
**Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti**:
Giriş Ücreti: Kale ve park alanını gezmek tamamen ücretsizdir.
Ziyaret Saatleri ve Günleri: Haftanın 7 günü 08:00 - 23:00 saatleri arasında açıktır.
Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Kale parkı yürüyüş yolları düz zeminli olup bebek arabası ve engelli kullanımına elverişlidir. Tarihi sur duvarlarında emniyet korkuluklarına dikkat edilmelidir.
Tesis ve Olanaklar: Seyir terasları, nehir kafeteryası, çocuk parkı, dinlenme kamelyaları, WC ve mescit yer almaktadır.
**Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum**:
Adres / Açık Konum: Cizre İlçe Merkezi, Kale Mahallesi Dicle Kordonu.
Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Cizre ilçe merkezinden yürüyerek 5 dakikada veya araçla rahatça varılır.
Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri: Cizre merkezindeki tüm şehir içi dolmuşlar kalenin hemen yanından geçer.
Otopark Durumu: Park yanında 60 araçlık ücretsiz otopark alanı vardır.
**Bağlamsal Deneyim İpuçları (Tarih & Edebi Miras)**:
En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: Siyah-beyaz taş işlemeli Birca Belek burcu ve arkasında akan Dicle Nehri panoraması.
Işık ve Çekim Saatleri: Sabahın erken saatleri ve akşam ışıklandırması altındaki taş surlar.
Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Park kafelerinde kaçak çay eşliğinde meşhur Cizre memilhesan böreği ve tandır ekmeği.
7. Tarihi Yafes Köprüsü Kalıntıları ve Dicle Geçidi
**Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler**: Cizre'nin güneyinde Dicle Nehri üzerinde yükselen 12. yüzyıl Artuklu eseri Tarihi Yafes Köprüsü (halk arasındaki adıyla Bafid Köprüsü), adını Nuh Peygamber'in oğlu Yafes'ten alır. İpek Yolu'nun Dicle üzerinden Musul ve Bağdat'a bağlanan ana geçidi olan bu devasa taş köprü, üzerinde yer alan astrolojik zodyak kabartmaları, insan ve aslan figürleriyle orta çağ köprü sanatının en zengin anıtıydı. Nehrin ortasında heybetle duran kesme taş ayakları, asırların ticaret ve medeniyet köprüsüdür.
**Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa**: Rakım 365 metredir. Dicle Nehri'nin geniş alüvyon yatağında, nehir adacıkları ve sazlıklarla çevrili tarihi bir su boğazında yer alır.
**Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti**:
Giriş Ücreti: Kıyıdan incelemek tamamen ücretsizdir.
Ziyaret Saatleri ve Günleri: Haftanın 7 günü gün ışığında serbestçe görülebilir.
Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Kıyı yolu doğal toprak zeminlidir; nehir sularına yaklaşırken dikkatli olunmalıdır.
Tesis ve Olanaklar: Doğal nehir kıyısı seyir alanı; yakın köy tesisleri bulunur.
**Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum**:
Adres / Açık Konum: Cizre İlçesi, Yafes Mahallesi Dicle Kıyısı Köprü Mevkii.
Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Cizre ilçe merkezine 3 km mesafededir; yolu asfalt olup tüm binek araçlarla rahatça varılır.
Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri: Cizre'den Yafes Mahallesi dolmuşlarıyla köprü yakınına kadar gidilir.
Otopark Durumu: Nehir kıyısındaki açık alanda 30 araçlık ücretsiz park yeri mevcuttur.
**Bağlamsal Deneyim İpuçları (Arkeoloji & Nehir Mirası)**:
En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: Dicle'nin berrak akışı içinde yükselen dev taş kemer ayakları ve zodyak taş kabartma detayları.
Işık ve Çekim Saatleri: Sabahın ilk saatleri ve ikindi güneşi.
Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Nehir dönüşünde Cizre çarşısında güveçte kuzu kutilk (içli köfte) ve nar şerbeti.
Cizre Gezinizi Planlarken Bilmeniz Gerekenler
Cizre bölgesini keşfederken güncel hava durumunu kontrol etmeyi, rahat yürüyüş ayakkabıları tercih etmeyi ve yerel gastronomi lezzetlerini tatmayı unutmayın. İlçedeki tüm turistik noktaları ve diğer kategorileri görmek için Cizre Gezilecek Yerler Rehberi sayfamızı da inceleyebilirsiniz.
Ayrıca Şırnak ilimize bağlı diğer komşu ilçelerin gezi rehberlerini ve saklı kalmış doğa harikalarını aşağıda listelenen ilçe bloglarımızdan keşfedebilirsiniz.
