Merkez'in 2026 Tescilli Coğrafi İşaretleri ve Yöresel Lezzet Mirası Rehberi (Bitlis Gezi Rehberi)

Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler Bitlis Büryan Kebabı ve Avşor Çorbası, kökleri yüzyıllar öncesine dayanan, Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesi'nde övgüyle bahsettiği coğrafi işaret tescilli kadim lezzet miraslarıdır. Rivayete göre Osmanlı ve Selçuklu döneminde kalelerde nöbet tutan askerlerin ve İpek Yolu tüccarlarının zinde kalması için özel kuyu fırınlarında gece yarısı pişirilen büryan eti, sabahın ilk ışıklarıyla sofraya çıkarılırdı. Kuyuda pişen kuzu etinin damlayan yağları kuyu dibindeki bakır kazana toplanır; bu leziz et suyuyla közlenmiş domates, sivri biber ve dana eti harmanlanarak meşhur 'Avşor Çorbası' hazırlanır. Bitlis kültüründe gün doğumunda bu çorbayla güne başlamak asırlık bir gelenektir.

Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa Bitlis Deresi'nin aktığı derin vadide, tarihi taş kemer köprüler ve beş minarelerin gölgesinde yaklaşık 1.540 metre rakımda yer alan tarihi çarşı merkezinde icra edilir. Lezzetin sırrı, Bitlis ve Hizan yaylalarında kekik ve geven otlarıyla beslenen sütten kesilmiş erkek kuzuların etinin yalnızca kaya tuzuyla tatlandırılıp, tuğla ile örülmüş 3 metre derinliğindeki kuyu fırınlarında meşe odunu közünde kapalı buhar yöntemiyle 2-3 saat pişirilmesidir.

Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti

Giriş Ücreti: Tarihi çarşı ve fırınları gezmek ücretsizdir; yemek porsiyon bazlı lokanta tarifesine tabidir.

Ziyaret Saatleri ve Günleri (Zorunlu): Büryan fırınları sabah 05:00'te kapılarını açar; Avşor çorbası ve büryan sabah 05:30 - 13:00 saatleri arasında taze sunulur ve öğleden sonraya kalmaz. Haftanın 7 günü açıktır.

Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Kuyu fırınları çevresinde yüksek ısı ve köz bulunduğundan çocukların tezgaha yaklaşmaması gerekir. Tarihi çarşı düzayak olup bebek arabası ve tekerlekli sandalye erişimine uygundur.

Tesis ve Olanaklar: Tarihi kuyu ocakları, sedirli ve masalı geleneksel salonlar, lavabo, mescit ve yakın çevrede tarihi çarşı dükkanları mevcuttur.

Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum

Adres / Açık Konum: Tarihi Kasaplar Çarşısı ve Çarşı İçi Caddesi, Merkez / Bitlis.

Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Bitlis şehir merkezinde ana cadde üzerindedir; her türlü binek ve toplu taşıma aracıyla kolayca ulaşılır.

Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri (Zorunlu): Şehir içi tüm Bitlis halk otobüsleri ve minibüs hatları çarşı merkezinden geçmektedir.

Otopark Durumu: Çarşı çevresinde belediye katlı otoparkı ve yol üstü açık otopark alanları mevcuttur.

Bağlamsal Deneyim İpuçları (Turizm & Doğa)

En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: Sabah saat 06:00'da kuyu kapağının açılıp nar gibi kızarmış nar kuzu büryanın çengellerle kuyudan çıkarılış anı ve bakır kazandaki dumanı tüten avşor çorbası kadrajı.

Işık ve Çekim Saatleri: Sabahın erken loş ışıklarında fırın alevlerinin yansıdığı otantik çekimler.

Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Büryan pidesi üzerine çekilen lokum kıvamındaki kemiksiz veya kaburga etinin yanında mutlaka buz gibi köy yayık ayranı, kuru soğan ve ardından cevizli Bitlis lokumu tüketilmelidir.