Boğazkales beste antike Städte, Ruinen und archäologische Reichtümer im Jahr 2026 (Çorum Reiseführer)

Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler

Hattuşa, Geç Tunç Çağı'nda (M.Ö. 1650 - 1200) Yakındoğu ve Akdeniz dünyasının en kudretli süper gücü olan Hitit İmparatorluğu'nun görkemli başkentidir. 1986 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınan ve kazılarda bulunan çivi yazılı kil tablet arşiviyle UNESCO Dünya Belleği Kütüğü'ne dahil edilen Hattuşa, dünya diplomasisinin ilk yazılı barış antlaşması olan Kadeş Antlaşması'na ev sahipliği yapmıştır. 6 kilometreyi aşan devasa surları, anıtsal kapıları, sarayları ve tapınaklarıyla kadim dünyanın en etkileyici tahkimatlı metropolüdür.

Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa

• Çorum il merkezinin 82 km güneybatısında, Boğazkale ilçe merkezinin hemen güney yamaçlarında, 1.050 - 1.250 metre rakımlar arasında eğimli bir dağ platosunda uzanır.

• Budaközü Çayı vadisi üzerinde sarp kayalıklar, derin yarıklar ve plato düzlüklerinden oluşan 180 hektarlık devasa bir araziye yayılmıştır.

• Karasal dağ iklimi hakimdir; rüzgarlı ve açık bir topoğrafyaya sahiptir.

Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti

• Giriş Ücreti: Ücretlidir; T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Müzekart geçerlidir (Müzekart ile ücretsizdir).

• Ziyaret Saatleri ve Günleri (Zorunlu): Haftanın 7 günü 08:30 - 19:00 saatleri arasında açıktır (Kış aylarında 17:00'de kapanır).

• Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Ören yeri devasa bir alana yayıldığından binek araçla ring güzergahı izlenerek gezilebilir; tarihi sur kalıntılarına tırmanılmamalıdır.

• Tesis ve Olanaklar: Ziyaretçi karşılama merkezi, bilet gişesi, kafeterya, hediyelik eşya dükkanı, otopark, WC ve yönlendirme panoları mevcuttur.

Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum

• Adres / Açık Konum: Hisar Mahallesi, Ören Yeri Yolu, Boğazkale / Çorum.

• Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Ankara - Samsun yolu Sungurlu üzerinden Boğazkale ayrımıyla tamamen bölünmüş asfalt yolla tüm araçlarla varılır; ören yeri içinde araç gezi yolu asfalttır.

• Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri (Zorunlu): Çorum ve Sungurlu otogarlarından Boğazkale ilçe minibüsleri düzenli hareket eder.

• Otopark Durumu: Ören yeri ana girişinde ve durak noktalarında geniş ücretsiz otoparklar bulunmaktadır.

Fotoğraf ve Ziyaret İpuçları / Gastronomi Tavsiyeleri

• En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: Büyük Mabed'in devasa kireçtaşı temelleri, sur hatları ve yukarı şehirden vadiye bakan geniş panoramik kadrajlar.

• Işık ve Çekim Saatleri: Sabahın erken saatleri ve gün batımına yakın ikindi güneşi.

• Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Boğazkale ilçe merkezindeki lokantalarda Hitit güveci, tandır ekmeği ve yöresel cevizli baklava tüketilmelidir.

Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler

Hattuşa Aslanlı Kapı, Hitit başkentinin Yukarı Şehir surlarının güneybatı kesiminde yer alan, M.Ö. 14. yüzyılda inşa edilmiş dünyaca ünlü anıtsal kent girişidir. Kapının iki yanındaki devasa kalker bloklara yüksek kabartma olarak işlenen iki görkemli aslan heykeli, kenti ve sarayı kötü ruhlardan ve düşmanlardan koruyan kutsal bekçilerdir. Ağızları açık, dişleri ve yeleleri tüm canlılığıyla oyulmuş aslanlar, Hitit anıtsal taş heykel sanatının zirvesini temsil eder.

Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa

• Hattuşa Yukarı Şehir sur kuşağının güneybatı yamacında, 1.210 metre rakımda konumlanmıştır.

• Doğal kalker kayalıklar üzerine oturtulmuş devasa monolitik kule bloklarından meydana gelir.

Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti

• Giriş Ücreti: Hattuşa Ören Yeri biletine dahildir; Müzekart geçerlidir.

• Ziyaret Saatleri ve Günleri (Zorunlu): Haftanın 7 günü 08:30 - 19:00 saatleri arasında açıktır (Kışın 17:00 kapanış).

• Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Aslan heykellerine dokunulmamalı ve üzerine çıkılmamalıdır; araç yolu kapının hemen önüne kadar uzanmaktadır.

• Tesis ve Olanaklar: Bilgi panosu, dinlenme bankı ve ring araç park cebi mevcuttur.

Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum

• Adres / Açık Konum: Hattuşa Ören Yeri İçi Gezi Yolu, Boğazkale / Çorum.

• Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Ören yeri içi asfalt otomobil ring yolu üzerindedir; binek araçla kapının 10 metre yakınına kadar gelinebilir.

• Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri (Zorunlu): Ören yeri girişinden itibaren ring yolu yürüyerek veya taksi/tur aracı ile gezilebilir.

• Otopark Durumu: Kapı önündeki yol kenarı araç cebinde ücretsiz park edilebilir.

Fotoğraf ve Ziyaret İpuçları / Gastronomi Tavsiyeleri

• En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: İki aslanın arasından geçen kapı aksı ve batıdaki aslan heykelinin profil kafa detayları.

• Işık ve Çekim Saatleri: Öğleden sonra gelen eğik batı güneşi aslanların yüz ifadelerini ve göz oyuklarını dramatik biçimde gölgelendirir.

• Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Ören yeri çıkışında köy kadınlarının yaptığı taze katmer ve yayık ayranı deneyimlenmelidir.

Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler

Hattuşa Büyük Mabed (1 Nolu Tapınak), Hitit dininin iki baş tanrısı olan Fırtına Tanrısı Teşup ile Arinna'nın Güneş Tanrıçası'na adanmış imparatorluğun en büyük ve en kutsal tapınak kompleksidir. M.Ö. 13. yüzyılda inşa edilen mabedin avlusunda duran monolitik küp biçimindeki koyu yeşil nefrit (serpantinit) taşı, antik dünyanın en gizemli ritüel objelerinden biridir. Mısır Firavunu II. Ramses'in barış hediyesi olarak gönderdiği veya Hitit rahiplerinin dilek taşı olarak dokunduğu rivayet edilen bu taş, pürüzsüz cilalı yüzeyiyle ziyaretçilerin büyük ilgisini çeker.

Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa

• Aşağı Şehir vadisinin kuzeyinde, 1.050 metre rakımda yer almaktadır.

• Tapınak etrafında yüzlerce depo odası, devasa tahıl küpleri ve taş döşeli kutsal tören yolları uzanır.

Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti

• Giriş Ücreti: Hattuşa Ören Yeri biletine dahildir; Müzekart geçerlidir.

• Ziyaret Saatleri ve Günleri (Zorunlu): Haftanın 7 günü 08:30 - 19:00 saatleri arasında açıktır.

• Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Kutsal yeşil taşa zarar verilmemeli, pitoz küplerine tırmanılmamalıdır; tapınak avlusu düzayak olup gezilebilir.

• Tesis ve Olanaklar: Bilgilendirme panoları, rekonstrüksiyon tapınak planı ve yürüyüş yolları mevcuttur.

Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum

• Adres / Açık Konum: Hattuşa Aşağı Şehir Girişi, Boğazkale / Çorum.

• Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Ören yeri bilet gişesinden sonraki ilk ana duraktır; araçla hemen yanındaki park alanına varılır.

• Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri (Zorunlu): Bilet gişesinden 3 dakikalık yürüme mesafesindedir.

• Otopark Durumu: Tapınak girişinde asfalt otopark mevcuttur.

Fotoğraf ve Ziyaret İpuçları / Gastronomi Tavsiyeleri

• En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: Parlayan yeşil nefrit taşının yakından detayları ve tapınağın devasa kireçtaşı temel bloklarının simetrik dizilişi.

• Işık ve Çekim Saatleri: Sabah erken saatler taşın yeşil tonlarını ve damarlarını en berrak şekilde yansıtır.

• Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Tapınak ziyareti sonrası Boğazkale çarşısında sıcak etli pide ve demli çay içilmelidir.

Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler

Yazılıkaya Açık Hava Kaya Tapınağı, Hattuşa'nın 2 km kuzeydoğusunda sarp kayalıkların arasına gizlenmiş, Hitit İmparatorluğu'nun en ulu açık hava dini bayram merkezidir. M.Ö. 13. yüzyılda Hitit kralları III. Hattuşili ve IV. Tuthaliya döneminde son şeklini alan tapınak, A ve B odaları olmak üzere iki doğal kaya galerisinden oluşur. Kayalara kabartma olarak işlenen 90'ı aşkın tanrı ve tanrıça figürü; Fırtına Tanrısı Teşup önderliğindeki erkek tanrılar alayı ile Güneş Tanrıçası Hepat önderliğindeki kadın tanrıçalar alayının yeni yıl kutlamalarındaki kutsal buluşmasını canlandırır.

Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa

• Boğazkale merkezinin 2 km doğusunda, 1.150 metre rakımlı dik kalker kaya blokları arasında yer alır.

• Doğal dar kaya kanyonları ve devasa monolitik kayalık duvarlarla çevrilidir.

Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti

• Giriş Ücreti: Ücretlidir; T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Müzekart geçerlidir.

• Ziyaret Saatleri ve Günleri (Zorunlu): Haftanın 7 günü 08:30 - 19:00 saatleri arasında açıktır (Kışın 17:00 kapanış).

• Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Binlerce yıllık kaya kabartmalarına kesinlikle el sürülmemelidir; ahşap yürüyüş yolu platformu bebek arabası ve engelli yürüyüşüne uygundur.

• Tesis ve Olanaklar: Bilet kontrol noktası, hediyelik eşya dükkanı, kafeterya, tuvaletler ve otopark mevcuttur.

Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum

• Adres / Açık Konum: Yazılıkaya Yolu, Boğazkale / Çorum.

• Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Boğazkale ilçe merkezinden ve Hattuşa çıkışından ayrılan 2 km'lik asfalt yol ile tüm araçlarla rahatça ulaşılır.

• Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri (Zorunlu): Boğazkale ilçe merkezinden taksi veya yürüyüş ile varılabilir.

• Otopark Durumu: Giriş kapısı önünde geniş ücretsiz otopark bulunmaktadır.

Fotoğraf ve Ziyaret İpuçları / Gastronomi Tavsiyeleri

• En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: A Galerisi'ndeki baş tanrıların buluşma sahnesi, IV. Tuthaliya kabartması ve B Galerisi'ndeki kılıç tanrısı Nergal ile 12 yeraltı tanrısının sıralı kabartmaları.

• Işık ve Çekim Saatleri: B Galerisi için öğle saatleri, A Galerisi için ikindi vakti güneş açısı kabartmaları en belirgin kılan andır.

• Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Tapınak çıkışındaki kafede dinlenirken yöresel kuru leblebi ve doğal yayık ayranı içilmelidir.

Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler

Hattuşa Yerkapı, Hitit savunma mimarisinin ve askeri mühendisliğinin dünyadaki en hayranlık uyandırıcı şaheseridir. Kentin en yüksek güney ucunda inşa edilen 250 metre uzunluğunda ve 30 metre yüksekliğindeki kireçtaşı kaplı yapay glasi (rampa) seddesinin tabanında, 71 metre uzunluğunda gizli bir bindirme taş tünel (potern) uzanır. Kuşatma zamanlarında Hitit askerlerinin gizlice sur dışına çıkarak düşmana ani baskınlar düzenlediği veya dini geçit törenlerinde kullanıldığı düşünülen tünel, 3200 yıldır dimdik ayaktadır.

Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa

• Hattuşa'nın en yüksek coğrafi noktası olan güney sınırında, 1.240 metre rakımda kuruludur.

• Devasa taş kaplı yapay set ve altındaki tonozlu bindirme tüneliyle benzersiz bir peyzaj anıtıdır.

Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti

• Giriş Ücreti: Hattuşa Ören Yeri biletine dahildir; Müzekart geçerlidir.

• Ziyaret Saatleri ve Günleri (Zorunlu): Haftanın 7 günü 08:30 - 19:00 saatleri arasında açıktır.

• Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: 71 metrelik tünelin içi loştur, zemin kaygan olabileceğinden dikkatli yürünmeli ve telefon feneri kullanılmalıdır; taş merdivenler diktir.

• Tesis ve Olanaklar: Seyir terası, açıklayıcı panolar ve tünel aydınlatması mevcuttur.

Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum

• Adres / Açık Konum: Hattuşa Güney Tepe Zirvesi, Boğazkale / Çorum.

• Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Ören yeri ring araç yolunun en tepe durağıdır; tüm araçlarla otoparkına kadar çıkılır.

• Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri (Zorunlu): Ören yeri araç rotası üzerindedir.

• Otopark Durumu: Yerkapı setinin hemen arkasında geniş araç otoparkı mevcuttur.

Fotoğraf ve Ziyaret İpuçları / Gastronomi Tavsiyeleri

• En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: 71 metrelik taş tünelin içinden çıkış ışığına doğru çekilen derinlikli perspektifler ve devasa glasi taş duvarının alt açılı silüeti.

• Işık ve Çekim Saatleri: Tünel içi çekimler için tripod veya sabit pozlama; dış sur seddesi için öğleden sonra güneşi.

• Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Tünel geçişi sonrası serinlemek için Boğazkale pınarlarından su içilmeli ve yöresel leblebi kavurması tadılmalıdır.

**Tarihçe & Kutsal Alan**:

Büyük Mabed (1 Nolu Tapınak), Hattuşa Aşağı Şehir'de yer alan ve Hitit İmparatorluğu'nun baş tanrısı Fırtına Tanrısı Teşup ile Arinna'nın Güneş Tanrıçası'na adanmış devasa tapınak kompleksidir. Yüzlerce oda, depo ve çivi yazılı tablet arşivleriyle çevrili tapınağın avlusunda yer alan yekpare yeşil nefrit (serpantin) taş küp, Mısır Firavunu II. Ramses'in Kadeş Barış Antlaşması şerefine Hitit Kralı III. Hattuşili'ye hediye ettiği rivayet edilen kutsal bir dilek ve kült taşıdır.

**Coğrafi Yapı & Yerleşim**:

Hattuşa Aşağı Şehri'nin merkezinde, giriş kapısına 300 metre mesafede yer alır.

**Ziyaret Saatleri & Giriş Ücreti**:

• Giriş Ücreti: Hattuşa Ören Yeri biletine dahildir (Müzekart geçerlidir).

• Ziyaret Saatleri: Haftanın 7 günü 08:00 - 19:00 saatleri arasında açıktır.

• Olanaklar: Taş patikalar, açıklayıcı panolar ve yeşil taş koruma alanı.

**Gerçek Ulaşım & Konum Bilgisi**:

• Açık Adres: Aşağı Şehir Mevkii, Hattuşa Ören Yeri, Boğazkale / Çorum.

• Toplu Taşıma: Ören yeri bilet gişesinden 200 metre yürüyüş mesafesindedir.

**Fotoğraf & Ziyaret İpuçları**:

• Güneş ışığı vurduğunda parlayan yeşil nefrit taşına dokunmak ve tapınak devasa küp depolarının kalıntılarını kadraja almak popülerdir.

Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler

Hattuşa Kral Kapısı, Yukarı Şehir surlarının güneydoğu kapısı olup, iç yüzündeki monolit üzerine oyulmuş ünlü 'Hitit Savaşçı Tanrısı Şarruma' kabartmasıyla tanınır. İlk keşfedildiğinde kral heykeli sanıldığı için 'Kral Kapısı' olarak adlandırılan yapıda betimlenen figür, boynuzlu miğferi, kısa eteği ve elinde tuttuğu baltasıyla kenti koruyan ulu bir tanrıdır. Heykelin aslı Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergilenmekte olup, yerinde birebir kusursuz replikası korunmaktadır.

Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa

• Hattuşa Yukarı Şehir surlarının doğu yamacında, 1.200 metre rakımda yer alır.

• Parabolik kemer formunda devasa taş bloklarla örülmüş anıtsal bir kapı odası mimarisine sahiptir.

Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti

• Giriş Ücreti: Hattuşa Ören Yeri biletine dahildir; Müzekart geçerlidir.

• Ziyaret Saatleri ve Günleri (Zorunlu): Haftanın 7 günü 08:30 - 19:00 saatleri arasında açıktır (Kışın 17:00).

• Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Kabartma yüzeyine temas edilmemelidir; kapı önü araç ring yolundan kısa bir yürüyüş patikası ile ulaşılır.

• Tesis ve Olanaklar: Tanıtım levhası ve dinlenme alanı bulunur.

Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum

• Adres / Açık Konum: Hattuşa Ören Yeri Güneydoğu Surları, Boğazkale / Çorum.

• Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Ören yeri ring yolu üzerinden binek araçla kapı hizasına kadar varılır.

• Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri (Zorunlu): Ören yeri girişinden ring parkuru takip edilir.

• Otopark Durumu: Yol kenarında araç park cebi mevcuttur.

Fotoğraf ve Ziyaret İpuçları / Gastronomi Tavsiyeleri

• En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: Parabolik kapı kemeri perspektifi ve savaşçı tanrının boynuzlu miğfer kabartması.

• Işık ve Çekim Saatleri: Sabah saatlerinde kapı iç cephesine vuran doğrudan güneş ışığı.

• Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Gezi sonrasında Boğazkale köy kahvesinde odun semaveri çayı içilmelidir.

**Tarihçe & Hitit Dini Başyapıtı**:

Yazılıkaya, Hattuşa'nın 2 km kuzeydoğusunda yer alan ve Hitit İmparatorluğu'nun en kutsal açık hava tapınağıdır. Doğal kaya yarıntıları içerisine (A ve B Odaları) M.Ö. 13. yüzyılda işlenmiş 90'dan fazla tanrı, tanrıça, mitolojik yaratık ve kral kabartması yer alır. A Odası'nda Fırtına Tanrısı Teşup ile Güneş Tanrıçası Hepat'ın karşılaşma sahnesi ve 12 Yeraltı Tanrısı; B Odası'nda ise Kral IV. Tuthaliya'yı kucaklayan Koruyucu Tanrı Şarruma ve Kılıç Tanrısı kabartmaları Hitit inanç dünyasının en görkemli tasvirleridir.

**Coğrafi Yapı & Çevre**:

Yüksek kalker kayalıkları arasında gizlenmiş iki doğal galeri ve önündeki anıtsal giriş kapısı kalıntılarından oluşur.

**Ziyaret Saatleri & Giriş Ücreti**:

• Giriş Ücreti: Ücretlidir (Hattuşa bileti veya ayrı bilet / Müzekart geçerlidir).

• Ziyaret Saatleri: Haftanın 7 günü 08:00 - 19:00 saatleri arasında açıktır.

• Olanaklar: Ahşap yürüyüş yolları, gölgelik dinlenme alanları, WC ve hediyelik eşya dükkanları.

**Gerçek Ulaşım & Konum Bilgisi**:

• Açık Adres: Yazılıkaya Yolu 2. Km, Boğazkale / Çorum.

• Toplu Taşıma: Boğazkale ilçe merkezinden 2 km asfalt yolla kolayca ulaşılır.

**Fotoğraf & Ziyaret İpuçları**:

• Sabah ışığında A Odası kabartmaları, öğleden sonra ise B Odası Kılıç Tanrısı kabartması en kusursuz ışığı alır.

**Tarihçe & Dünya Mirası**:

Hattuşa, M.Ö. 17. ile 13. yüzyıllar arasında 'Bin Tanrılı Şehir' olarak anılan ve Yakındoğu'nun süper gücü olan Hitit İmparatorluğu'nun siyasi, askeri ve dini başkentidir. 1986 yılında UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi'ne, 2001 yılında ise burada bulunan çivi yazılı tablet arşivleriyle UNESCO Dünya Belleği Kütüğü'ne dahil edilmiştir. Tarihin ilk yazılı barış antlaşması olan Kadeş Barış Antlaşması'nın kil tablet metinleri burada gün ışığına çıkarılmıştır. 6 kilometreyi aşan anıtsal surları, tapınakları, saray kompleksleri ve gizemli kaya mimarisiyle dünya arkeolojisinin en önemli başyapıtlarından biridir.

**Coğrafi Yapı & Yerleşim**:

Boğazkale ilçesinin hemen güneyinde, sarp kayalık sırtlar ve vadiler üzerine kurulu geniş bir plato üzerinde yer alır.

**Ziyaret Saatleri & Giriş Ücreti**:

• Giriş Ücreti: Ücretlidir (T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Müzekart geçerlidir).

• Ziyaret Saatleri: Haftanın 7 günü 08:00 - 19:00 (Kış dönemi 17:00) saatleri arasında açıktır.

• Olanaklar: Araçlı ve yürüyüşlü gezi parkuru, rehberlik levhaları, kafeterya, hediyelik eşya ve WC.

**Gerçek Ulaşım & Konum Bilgisi**:

• Açık Adres: Hisar Mahallesi, Boğazkale / Çorum.

• Toplu Taşıma: Çorum ve Sungurlu otogarlarından Boğazkale minibüsleri kalkmaktadır.

**Fotoğraf & Ziyaret İpuçları**:

• Şehir alanı çok geniş olduğundan (yaklaşık 6 km ring yolu), ören yeri araçla veya tam gün ayrılarak yürüyüş rotasıyla gezilmelidir.