Ankara ilimizin gözde ve köklü ilçesi Haymana, yüzyıllara meydan okuyan tarihi kaleleri, surları, taş kemer köprüleri ve mimari anıtları ile 2026 yılında da keşfetmek isteyenleri ağırlıyor. Haymana'da gezi planı yapan ve "Tarihi Yapılar ve Kaleler nerede ve nasıl gidilir?" sorusuna yanıt arayanlar için Haymana Son Kale Şehitler Anıtı, Tarihi Haymana Medrese Camii ve Şifalı Termal Kaynak Havuzu (19. Yüzyıl), Sırçasaray Antik Kaya Mezarları, Kutluhan Tarihi Camii & Külliyesi başta olmak üzere mutlaka görülmesi gereken 6 adet doğrulanmış tarihi yapılar ve kaleler noktasını 2026 güncel ziyaret saatleri, ücret bilgileri ve ulaşım rehberiyle bir araya getirdik.
2026 Haymana Tarihi Yapılar ve Kaleler Özeti
Bu rehberde toplam 6 adet tescilli ve doğrulanmış nokta yer almaktadır. Özel işletmeler ve kamping alanları hariç tutulmuş, yalnızca halka açık doğal ve tarihi varlıklar listelenmiştir.
1. Haymana Son Kale Şehitler Anıtı
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler
Sakarya Meydan Muharebesi'nin sevk ve idare edildiği karargah tepesinde yükselen anıtsal Türk Bayrağı, rölyef duvarları ve Kurtuluş Savaşı askeri hatıralarını sergileyen anıt parktır.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa
- Kesin Rakım: 1280 metre.
- Sanat: Kurtuluş Savaşı Mehmetçik heykelleri ve zafer rölyefleri.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti
- Giriş Ücreti: Ücretsizdir.
- Ziyaret Saatleri: 08:30 - 18:00.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum
- Adres / Açık Konum: Şehitler Tepesi Mevkii, Haymana / Ankara.
Bağlamsal Deneyim İpuçları
- Milli Tarih: Haymana panoraması ve Sakarya Meydan Muharebesi haritaları.
2. Tarihi Haymana Medrese Camii ve Şifalı Termal Kaynak Havuzu (19. Yüzyıl)
1. Tarihçe & Arka Plan
Haymana kaplıcaları, Roma döneminde Galat krallarının ve Bizans imparatoriçelerinin şifa aradığı antik bir termal merkezdir. 19. yüzyılda inşa edilen Medrese Camii ve tarihi taş termal kaynak havuzu, Osmanlı döneminde sağlık turizminin ve eğitimin iç içe geçtiği köklü bir anıttır.
2. Mimari / Doğal Yapı
Kesme taştan yükselen zarif minaresi, ahşap karkas tavanı, kubbeli şadırvanı ve hemen yanındaki tarihi taş kubbeli şifalı sıcak su havuzuyla dönemin sağlık ve ibadet mimarisini yansıtır.
3. Kültürel & Manevi Değer
Dünyanın mineral oranı bakımından en zengin ikinci termal suyuna sahip olan Haymana'nın bin yıllık şifa geleneğinin manevi merkezidir.
4. Pratik Ziyaret İpuçları & Ulaşım
Haymana ilçe merkezinde kaplıcalar bölgesindedir. Ankara merkezden kalkan Haymana otobüsleriyle 1 saat 15 dakikada ulaşılabilir.
5. Çevre Rotalar & Yöresel Gastronomi
Şifalı sularda dinlendikten sonra Haymana çarşısında meşhur tandır ekmeği ve yöresel kuzu güveç tadabilirsiniz.
3. Sırçasaray Antik Kaya Mezarları
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler
Haymana'nın güneyinde Sırçasaray Köyü sırtlarında yer alan Sırçasaray Antik Kaya Mezarları, kökleri Frig ve Roma dönemlerine kadar uzanan bin yıllık bir kaya yerleşimi ve nekropol sahasıdır. Dik kireçtaşı kayalık yamaçlara oyulmuş mezar odaları, sütunlu cephe kabartmaları ve kaya nişleri, dönemin soylularına ait anıtsal mezar mimarisini sergiler. Yöre rivayetlerinde 'Sırçasaray' adının, kayaların içindeki gizli saray odalarından ve güneş vurduğunda parıldayan cam gibi parlak kristalli kireçtaşı dokusundan geldiği anlatılır.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa
Rakım 1.050 metredir. Sarp kireçtaşı kayalık bir vadi yamacında, bozkır florası ve kekik çalılarıyla çevrili antik bir nekropol platosudur.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti
- Giriş Ücreti: Açık ören yeri niteliğinde olup ziyaret tamamen ücretsizdir.
- Ziyaret Saatleri ve Günleri: Haftanın 7 günü gün ışığında serbestçe gezilebilir.
- Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Kaya tırmanışında kaymaz ayakkabı giyilmeli, dik uçurumlara yaklaşılmamalıdır. Antik oyma kabartmalara zarar verilmemelidir. Yamaç patikası bebek arabasına uygun değildir.
- Tesis ve Olanaklar: Doğal arkeolojik alandır; Sırçasaray Köyü merkezinde çeşme ve bakkal mevcuttur.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum
- Adres / Açık Konum: Sırçasaray Mahallesi Kaya Mezarları mevkii, Haymana / Ankara.
- Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Haymana ilçe merkezine yaklaşık 38 km mesafededir; asfalt ve köy yolu bağlantısıyla binek araçla ulaşılır.
- Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri: Haymana'dan köye giden kooperatif servisleri veya özel araçla gidilir.
- Otopark Durumu: Kaya mezarları eteğindeki köy yolunda ücretsiz park imkanı vardır.
Bağlamsal Deneyim İpuçları (Turizm & Doğa)
- En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: Oyma kaya mezar kapıları, antik sütun kabartmaları ve kayalardan ovaya uzanan geniş perspektif çok etkileyici arkeolojik fotoğraflar verir.
- Işık ve Çekim Saatleri: Öğleden sonra ve ikindi vakti kayalara vuran eğik güneş ışığı kabartma detaylarını belirginleştirir.
- Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Köy fırınından çıkan sıcak kül çöreği ve doğal dağ kekiği çayı tadılmalıdır.
4. Kutluhan Tarihi Camii & Külliyesi
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler
Osmanlı döneminde kervan yolu üzerinde kurulan, kesme taş mimarisi, ahşap tavan işçiliği ve tarihi haziresiyle tescilli kültür varlığı camidir.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa
- Kesin Rakım: 1130 metre.
- Mimari: Osmanlı dönemi taş ve ahşap cami işçiliği.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti
- Giriş Ücreti: Ücretsizdir.
- Ziyaret Saatleri: Sabah ezanından yatsı namazına kadar açıktır.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum
- Adres / Açık Konum: Kutluhan Mahallesi Cami Meydanı, Haymana / Ankara.
Bağlamsal Deneyim İpuçları
- Tarihi Detay: 200 yıllık ahşap tavan işlemeleri ve tarihi taş minare.
5. Mangal Dağı Şehitliği (1921)
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler
23 Ağustos - 13 Eylül 1921 Sakarya Meydan Muharebesi'nde Türk ordusunun vatan müdafaasında en kanlı süngü hücumlarının yaşandığı, Şehit Albay Mehmet Arif Bey ve kahraman Mehmetçiklerimizin ebedi istirahatgahı olan tarihi milli şehitliktir.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa
- Kesin Rakım: 1436 metre (Mangal Dağı Zirvesi).
- Çevre: Bozkır dağ zirvesi ve savaş mevzileri.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti
- Giriş Ücreti: Ücretsizdir.
- Ziyaret Saatleri: 24 saat ziyarete açıktır.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum
- Adres / Açık Konum: Mangal Dağı Zirve Mevkii, Haymana / Ankara.
Bağlamsal Deneyim İpuçları (Maneviyat & Saygı Adabı)
- Manevi Adab: Sakarya Meydan Muharebesi şehitleri ruhuna Fatiha okunması, savaş siperlerinin saygıyla incelenmesi.
6. Çaldağ Tarihi Harp Alanı ve Siperleri
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler
1921 Sakarya Meydan Muharebesi'nin kilit düğüm noktası olan Çaldağ, Türk milletinin ölüm kalım mücadelesi verdiği 'Son Kale Haymana' savunma hattının en stratejik yükseltisidir. 1.300 metreyi aşan sarp tepesiyle tüm Haymana Ovası'nı kontrol eden Çaldağ'da, Başkomutan Mustafa Kemal Paşa'nın bizzat yönettiği Türk ordusu ile işgalci Yunan kuvvetleri arasında süngü süngüye eşi görülmemiş çarpışmalar yaşanmıştır. Çaldağ'ın kanla geri alınması Sakarya Zaferi'nin kesin müjdecisi olmuştur. Dağın zirvesinde günümüze kadar korunan Mehmetçik mevzileri, top mermisi kraterleri ve taş siperler tarihin sessiz tanıklarıdır.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa
Rakım 1.320 metredir. Geniş bozkır yaylasının ortasında yükselen sarp kalker kayalıklı tepe silsilesidir; sert rüzgarlar ve kekik kokulu bozkır florası hâkimdir.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti
- Giriş Ücreti: Tarihi açık hava harp alanı olup ziyaret tamamen ücretsizdir.
- Ziyaret Saatleri ve Günleri: Haftanın 7 günü gün ışığında kesintisiz ziyaret edilebilir.
- Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Tarihi siperlere ve şehit kanıyla sulanmış mevzilere saygı gösterilmeli, siper taşları oynatılmamalıdır. Doğal dağ parkuru olup zirve hattı bebek arabası ve engelli kullanımına uygun değildir; sağlam yürüyüş botu giyilmelidir.
- Tesis ve Olanaklar: Tarihi bilgilendirme levhaları, anıt dikilitaşı ve patikalar yer alır; ticari tesis yoktur.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum
- Adres / Açık Konum: Çaldağ mevkii, Haymana / Ankara.
- Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Haymana ilçe merkezine yaklaşık 14 km mesafededir; dağ eteklerine kadar stabilize köy yolu uzanır, binek araçla temkinli veya arazi aracıyla rahatça çıkılır.
- Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri: Haymana merkezden kalkan özel turlar, milli park servisleri veya taksilerle gidilebilir.
- Otopark Durumu: Dağ eteğindeki açık alanda ücretsiz araç park yeri mevcuttur.
Bağlamsal Deneyim İpuçları (Manevi Ziyaret & Saygı Adabı)
- Manevi Ziyaret ve Dua Adabı: Çaldağ siperlerinde canlarını feda eden aziz Sakarya şehitlerimizin ruhu için Fatiha ve dualar okunmalı, derin bir hürmet ve vakar korunmalıdır.
- Belgesel & Saygılı Çekim: Şehitlerimizin hatırasına hürmeten laubali pozlardan kaçınılmalı; tarihi mevziler ve ufuk çizgisi vakur bir belgesel kadrajıyla çekilmelidir.
- Önemli Anma Günleri: 23 Ağustos - 13 Eylül Sakarya Zaferi anma etkinlikleri ve 30 Ağustos Zafer Bayramı'nda alanda düzenlenen anma yürüyüşlerine katılınabilir.
- Yöresel Manevi Gelenek: Şehitlerimizin ruhuna ithafen su dağıtılması ve Haymana köylerinde mevlit okutulması köklü bir anma geleneğidir.
Haymana Gezilecek Yerler ve Harita Rehberi (2026)
Haymana sınırları içerisindeki tüm turistik noktaları, harita üzerindeki tam koordinatlarıyla görüntülemek ve yol tarifi almak için:
Haymana Gezilecek Yerler Haritası ve Tüm Noktalar Sayfası
Ankara İlindeki Diğer İlçe Gezi Rehberleri (2026)
Ankara gezinizde komşu ilçelerdeki en popüler turistik ve kültürel rotalar:
