2026 Best Ancient Cities, Ruins and Archaeological Riches of Çıldır (Ardahan Travel Guide)

Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler: Akçakale Kalesi ve Ören Yeri, Çıldır Gölü'nün doğu kıyısında göle uzanan küçük bir yarımada (su seviyesine göre ada) üzerinde kurulu, Neolitik çağdan orta çağa kadar kesintisiz yerleşim görmüş birinci derece arkeolojik sit alanıdır. Alanda Tunç Çağı'na ait devasa taşlardan inşa edilmiş megalitik siklopik surlar, Urartu yerleşim izleri, orta çağ Bagratlı kilisesi kalıntıları ve savunma burçları iç içe geçmiştir. Yöre efsanesinde, Akçakale'nin antik çağlarda göl suları arasındaki kutsal bir tapınak adası olduğu ve adadaki gizli su sarnıçlarında bin yıllık hazinelerin korunduğu anlatılır.

Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa: Çıldır Gölü suları ile çevrili yarımada üzerinde, yaklaşık 1.965 metre rakımda yer almaktadır. Çevresinde göl sazlıkları, su kuşları kolonileri ve volkanik bazalt taş yığınları bulunur.

Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti:

Giriş Ücreti: Ören yeri açık hava sit alanı olup giriş tamamen ücretsizdir.

Ziyaret Saatleri ve Günleri: Haftanın 7 günü gün ışığı saatlerinde serbestçe gezilebilir.

Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Tarihi sur taşlarına tırmanılmamalı ve göl kıyısında dikkatli olunmalıdır. Yarımada patikası taşlık olduğundan engelli sandalyesi erişimine kısmen elverişlidir.

Tesis ve Olanaklar: Akçakale köyünde yerel balık lokantaları, köy kahvesi ve göl kenarı dinlenme noktaları mevcuttur.

Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum:

Adres / Açık Konum: Akçakale Köyü, Çıldır Gölü Yarımadası, Çıldır / Ardahan.

Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Çıldır ilçe merkezine 27 km mesafededir; göl güney sahil asfalt yolu ile her türlü binek araçla rahatça gidilir.

Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri: Çıldır ve Ardahan merkezden Akçakale köy minibüsleri ile ulaşım sağlanabilir.

Otopark Durumu: Köy çıkışında ve ören yeri başlangıcında açık ücretsiz park alanı mevcuttur.

Bağlamsal Deneyim İpuçları (Arkeoloji & Göl Doğası):

En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: Yarımadanın en ucundaki kilise kalıntısının arkasında sonsuz Çıldır Gölü mavisinin uzandığı kompozisyonlar.

Işık ve Çekim Saatleri: Göl üzerinden esen rüzgarla berraklaşan sabah ışığı ve akşamüstü gün batımı.

Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Akçakale köyündeki balık evinde odun fırınında pişirilen sazan balığı ve yöresel turşu.

Taşköprü Urartu Kaya Kitabesi (II. Sarduri Yazıtı)

Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler • Ardahan'ın bilinen en eski yazılı tarihi belgesi kabul edilen Taşköprü Kitabesi, M.Ö. 8. yüzyılda (yaklaşık M.Ö. 753) Urartu Kralı II. Sarduri tarafından zaferlerinin anısına devasa bir bazalt ana kaya kütlesine çivi yazısıyla kazınmıştır. • Kitabe metninde Kral II. Sarduri'nin kuzeye düzenlediği büyük askeri sefer, Terk edilmiş Uhime ülkesini ve Maqaltu kentini fethi ile tutsakları Bianili (Van Gölü havzası) ülkesine sürgün edişi anlatılmaktadır. • Bölge halkı arasında asırlardır 'Yazılı Taş' olarak kutsanan kitabe, Kafkasya ile Anadolu arasındaki kadim Urartu hakimiyetinin ve askeri yol ağının mühür taşıdır.

Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa • Rakımı 1.960 metre olan Çıldır Ovası'nın güneyinde, Taşköprü Köyü'nün hemen kuzeyini kuşatan sarp volkanik bazalt kayalıklarında yer alır. • 57x53 cm boyutunda düzleştirilmiş dikey kaya yüzeyine 8 satır halinde kusursuz bir taş işçiliğiyle kazınmıştır; çevresi bozkır bitki örtüsü ve dağ kır çiçekleriyle çevrilidir.

Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti

Giriş Ücreti: Açık hava arkeolojik sit alanı olup ziyaret tamamen ücretsizdir.

Ziyaret Saatleri ve Günleri: Haftanın 7 günü 24 saat kesintisiz gün ışığında incelenebilir.

Kurallar ve Güvenlik: Binlerce yıllık çivi yazıtına dokunulmamalı, üzerine sprey boya veya yazı yazılmamalıdır; kayalık zemin için kaymaz tabanlı ayakkabı önerilir.

Tesis ve Olanaklar: Taşköprü köy merkezinde tarihi çeşme ve bakkal bulunmakta olup kitabe çevresi doğal arkeolojik alandır.

Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum

Adres / Açık Konum: Taşköprü Köyü Kuzey Kayalıkları, 75400 Çıldır / Ardahan.

Yol Durumu: Çıldır ilçe merkezine 30 km, Ardahan il merkezine 28 km mesafededir; asfalt ilçe bağlantı yolu ve köy içi yolla binek araçlarla doğrudan kitabenin 50 metre yakınına varılır.

Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri: Ardahan Otogarı'ndan ve Çıldır'dan kalkan Taşköprü köy minibüsleri ile ulaşım sağlanır.

Otopark Durumu: Kitabenin bulunduğu patika başlangıcında 15 araçlık açık park yeri mevcuttur.

Öne Çıkan Nadide Eserler & Arkeolojik İpuçları • 2.800 yıllık Urartu çivi yazısı karakterlerinin sabah yan ışığında belirginleşen gölgeleri harika arkeoloji ve makro çekim fotoğrafları sunar. • Kitabe ziyaretinin ardından Taşköprü köyünde geleneksel tandırda pişirilen sıcak kete ve Çıldır kaşarı tadılmalıdır.

Övündü Kaya Mağaraları ve Yerleşimi

Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler • Çıldır ilçesine bağlı Kurtkale nahiyesi yakınlarındaki Övündü Köyü vadisinde yer alan kaya mağaraları, Erken Hristiyanlık ve Orta Çağ döneminde güvenlik ve inziva amacıyla kalker kaya kütlelerinin oyulmasıyla oluşturulmuş çok katlı bir yeraltı sığınak yerleşimidir. • İki ana gruptan oluşan mağara kompleksinde kaya şapelleri, keşiş odaları, erzak depoları ve birbirine dar dehlizlerle bağlanan gizli savunma koridorları yer alır. • İpek Yolu tüccarlarının ve keşişlerin akınlardan korunmak için sığındığı bu mağaralar, halk arasında 'Yeraltı Şehri' olarak da anılmaktadır.

Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa • Rakımı 1.480 metre seviyesindedir; Kura Nehri vadisine bakan dik kalker falezleri üzerine el aletleriyle oyulmuştur. • Mağara içleri dışarıdaki dondurucu Ardahan kışına tezat olarak 12-14 derecelik ılık bir mikroklimaya sahiptir; kaya pencereleri vadiye panoramik hakimiyet sunar.

Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti

Giriş Ücreti: 1. derece arkeolojik sit alanı olup giriş tamamen ücretsizdir.

Ziyaret Saatleri ve Günleri: Haftanın 7 günü gün ışığında gezilebilir.

Kurallar ve Güvenlik: Mağara dehlizlerine girerken kafa feneri ve kaymaz ayakkabı kullanılmalı; kaya duvarlarındaki tarihi sıvalar korunmalıdır.

Tesis ve Olanaklar: Övündü köyünde temel bakkal ve çeşme mevcuttur; mağara alanı doğal arkeolojik parkurdur.

Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum

Adres / Açık Konum: Övündü Köyü Vadisi, 75400 Çıldır / Ardahan.

Yol Durumu: Çıldır ilçe merkezine 22 km, Kurtkale beldesine 1 km mesafededir; asfalt ve stabilize yolla binek araçlarla köye kadar ulaşılır.

Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri: Çıldır-Kurtkale minibüsleri ile Kurtkale'ye varıldıktan sonra 15 dakikalık yürüyüşle mağaralara ulaşılır.

Otopark Durumu: Köy girişinde ve vadi başlangıcında 20 araçlık açık park yeri mevcuttur.

Öne Çıkan Nadide Eserler & Arkeolojik İpuçları • Kaya kilisesinin apsis nişleri ve haç kabartmaları dönemin manevi taş işçiliğini gözler önüne serer; kaya penceresinden vadiye bakan kadrajlar harika fotoğraflar verir. • Bölge ziyaretinde köy sakinlerinin ürettiği meşhur Gürcü fındığı ve köy ketesi ikramları paylaşılmalıdır.