Erzurum ilimizin gözde ve köklü ilçesi Tortum, yüzyıllara meydan okuyan tarihi kaleleri, surları, taş kemer köprüleri ve mimari anıtları ile 2026 yılında da keşfetmek isteyenleri ağırlıyor. Tortum'da gezi planı yapan ve "Tarihi Yapılar ve Kaleler nerede ve nasıl gidilir?" sorusuna yanıt arayanlar için Kireçli Köprü, Haho Kilisesi (Bağbaşı Taş Cami), Tortum Kalesi başta olmak üzere mutlaka görülmesi gereken 3 adet doğrulanmış tarihi yapılar ve kaleler noktasını 2026 güncel ziyaret saatleri, ücret bilgileri ve ulaşım rehberiyle bir araya getirdik.
2026 Tortum Tarihi Yapılar ve Kaleler Özeti
Bu rehberde toplam 3 adet tescilli ve doğrulanmış nokta yer almaktadır. Özel işletmeler ve kamping alanları hariç tutulmuş, yalnızca halka açık doğal ve tarihi varlıklar listelenmiştir.
1. Kireçli Köprü
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler
Tortum Çayı üzerinde Osmanlı dönemi taş ustaları tarafından kesme taştan inşa edilmiş tek gözlü sivri kemerli tarihi anıt köprüdür. Asırlar boyu Erzurum-Kafkas kervan hattının geçiş noktası olan köprü, taş işçiliği ve kemer statiğiyle ayakta kalmayı başarmıştır.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa
Rakım yaklaşık 1.150 metredir. Tortum Çayı'nın kanyon benzeri daraldığı kayalık boğazda yer alır; coşkun akan suların üstünde zarif bir kemer oluşturur.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti
- Giriş Ücreti: Ücretsizdir (Halka açık tarihi anıt köprüdür).
- Ziyaret Saatleri ve Günleri: Haftanın 7 günü 24 saat açıktır.
- Kurallar ve Güvenlik: Yaya ziyaretine uygundur; köprü korkuluğundan nehre sarkılmamalıdır.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum
- Adres / Açık Konum: Kireçli Mahallesi Çay Mevkii, 25430 Tortum / Erzurum.
- Yol Durumu: Erzurum-Artvin karayolu güzergahında olup binek araçlarla rahatça ulaşılır.
- Otopark Durumu: Karayolu kenarındaki cepte ücretsiz park yeri mevcuttur.
Bağlamsal Deneyim İpuçları
- Kesme taş sivri kemerin altından akan Tortum Çayı'nın köpüklü suları harika doğa ve mimari fotoğrafları verir.
2. Haho Kilisesi (Bağbaşı Taş Cami)
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler
Tortum'un Bağbaşı (eski adıyla Haho) beldesinde yer alan bu anıtsal şaheser, 976-1001 yılları arasında Gürcü Bagratlı Kralı III. David Kuropalates tarafından inşa ettirilmiştir. Meryem Ana'ya ithaf edilen tarihi manastır kompleksi, 19. yüzyılda yöre halkının ibadet ihtiyacı doğrultusunda camiye dönüştürülerek 'Taş Cami' adını almıştır. Yunan haçı ve bazilikal planın eşsiz bir sentezi olan yapının dış cephesindeki kartal, aslan ve boğa kabartmaları ile kubbe kasnağındaki taş işçiliği dünya mimarlık tarihinde özel bir yere sahiptir.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa
Rakım 1.340 metredir. Çoruh Havzası'nın yemyeşil vadilerinden Haho Deresi kıyısında, ceviz ve meyve bahçeleriyle çevrili huzurlu bir vadi tabanında yer alır.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti
- Giriş Ücreti: Ücretsizdir.
- Ziyaret Saatleri ve Günleri: Haftanın 7 günü 08:30 - 19:00 saatleri arasında açıktır.
- Kurallar ve Güvenlik: Tarihi mabede saygılı kıyafetle girilmeli, asırlık taş duvarlara ve kabartmalara dokunulmamalıdır. Düz ayak avlusu engelli ve bebek arabası erişimine uygundur.
- Tesis ve Olanaklar: Şadırvan, abdesthane, WC ve köy içi dinlenme alanı mevcuttur.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum
- Adres / Açık Konum: Bağbaşı Mahallesi Köy İçi Yolu, 25430 Tortum / Erzurum.
- Yol Durumu: Tortum ilçe merkezine 8 km, Erzurum il merkezine 60 km mesafededir; Erzurum-Artvin karayolundan ayrılan tamamen asfalt yolla binek araçlarla rahatça ulaşılır.
- Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri: Erzurum Mahallebaşı Otogarı'ndan ve Tortum'dan kalkan Bağbaşı köy dolmuşları caminin önüne kadar gider.
- Otopark Durumu: Cami avlusu girişinde ücretsiz araç park yeri mevcuttur.
Bağlamsal Deneyim İpuçları
- En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: Yapının güney cephesindeki taş kabartmalar, kubbe kasnağı ve arkada yükselen yeşil vadi yamaçları.
- Işık ve Çekim Saatleri: Sabahın ilk saatlerinde ve ikindi vaktinde taş doku üzerindeki gölge oyunları en güzel çekim anıdır.
- Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Bağbaşı köyünde geleneksel tandır ekmeği, meşhur Tortum dut pekmezi ve yayla tereyağı tadılmalıdır.
3. Tortum Kalesi
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler
Tortumkale Köyü'nde sarp bir tepe üzerinde yükselen Tortum Kalesi, Evliya Çelebi'nin Seyahatname'sinde övgüyle bahsettiği kadim bir savunma merkezidir. 1282 yılında Türk hakimiyetine giren kale, İpek Yolu ve Çoruh Vadisi geçitlerinin ana muhafızı olmuştur. Kalenin kayalıklara oyulmuş gizli su dehlizleri ve burç kalıntıları asırlık bir kahramanlık hatırasıdır.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa
Rakım yaklaşık 1.480 metredir. Tortum Çayı vadisine hakim sivri bir tepe üzerindedir; çevresi sarp kanyon yamaçları ve vadi manzarasıyla çevrilidir.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti
- Giriş Ücreti: Ücretsizdir (Tarihi açık ören yeridir).
- Ziyaret Saatleri ve Günleri: Haftanın 7 günü gün ışığında ziyaret edilebilir.
- Kurallar ve Güvenlik: Sarp kayalık yamaçlara tırmanırken dikkat edilmeli, yürüyüş ayakkabısı giyilmelidir.
- Tesis ve Olanaklar: Köy içinde temel ihtiyaçlar karşılanabilir.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum
- Adres / Açık Konum: Tortumkale Mahallesi, 25430 Tortum / Erzurum.
- Yol Durumu: Tortum merkezine yaklaşık 12 km mesafededir; asfalt ve stabilize bağlantı yoluyla ulaşılır.
- Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri: Tortum ilçe merkezinden kalkan köy minibüsleriyle köye gelinir.
- Otopark Durumu: Kale eteğinde ücretsiz araç park yeri mevcuttur.
Bağlamsal Deneyim İpuçları
- Surlardan Tortum Vadisi'nin kuşbakışı manzarası fotoğraflanabilir.
Tortum Gezilecek Yerler ve Harita Rehberi (2026)
Tortum sınırları içerisindeki tüm turistik noktaları, harita üzerindeki tam koordinatlarıyla görüntülemek ve yol tarifi almak için:
Tortum Gezilecek Yerler Haritası ve Tüm Noktalar Sayfası →
Erzurum İlindeki Diğer İlçe Gezi Rehberleri (2026)
Erzurum gezinizde komşu ilçelerdeki en popüler turistik ve kültürel rotalar:
