2026 Registered Geographical Indications and Local Flavor Heritage Guide of Kürtün (Gümüşhane Travel Guide)

Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler Kürtün Araköy Ekmeği, Gümüşhane'nin Kürtün ilçesine bağlı Araköy'de asırlardır nesilden nesile aktarılan geleneksel yöntemlerle pişirilen ve Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaret (mahreç) tescili alan efsanevi bir Karadeniz somunudur. Ağırlığı 3,5 ile 5 kilogram arasında değişen, yüksekliği 15-18 santimetreyi bulan devasa yuvarlak yapısıyla Türkiye'nin en büyük geleneksel ekmeklerinden biridir. Hiçbir kimyasal veya endüstriyel katkı maddesi içermeyen bu ekmek; yalnızca buğday unu, kaynak suyu, kaya tuzu ve bir önceki hamurdan aktarılan asırlık ekşi mayanın harmanlanıp meşe odunu yanan taş fırınlarda en az 4-5 saat ağır ağır pişirilmesiyle üretilir. Kalın ve gevrek altın sarısı kabuğu sayesinde normal oda koşullarında 10 gün ile 2 hafta boyunca bayatlamadan tazeliğini ve lezzetini muhafaza eder. Yöre menkıbesine göre, yaylalara ve gurbete giden Kürtünlü oduncular ve kervancılar haftalar süren zorlu yolculuklarında heybelerine sadece bir somun Araköy ekmeği ile yayla peyniri koyar, bu ekmek günlerce dağlarda yolcuları tok ve zinde tutarmış. Günümüzde Araköy ve Kürtün ilçe merkezindeki tarihi 'fırın evleri', bu kadim mirası canlı tutmaktadır.

Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa Harşit Vadisi'nin dik yamaçlarında, Kürtün Baraj Gölü'nün hemen yakınında yaklaşık 650-750 metre rakımda yer almaktadır. Doğu Karadeniz dağlarının serin havası, bol oksijeni ve Harşit Çayı'nın oluşturduğu vadi mikrokliması ekşi mayanın fermantasyon kalitesini artıran doğal bir ortam sunar.

Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti

Giriş Ücreti: Fırın evleri ve köy ziyareti ücretsizdir (Araköy ekmeği tartı ve somun fiyat tarifesine tabidir; dilimlenerek veya bütün somun olarak satın alınabilir).

Ziyaret Saatleri ve Günleri (Zorunlu): Haftanın 7 günü sabah 06:00'dan akşam 20:00'ye kadar fırınlar açıktır ve taze ekmek çıkışı devam eder.

Kurallar ve Tesis İmkânları: Fırınlarda sıcak ekmek tadımı yapılabilir; vakumlu poşetleme ve şehirlerarası taşımaya uygun paketleme hizmeti sunulmaktadır.

Olanaklar: Fırın yanı dinlenme çardakları, çay ocakları ve yöresel ürün satış reyonları mevcuttur.

Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum

Adres / Açık Konum: Araköy Köyü Fırınlar Mevkii ve Kürtün İlçe Çarşısı, Kürtün / Gümüşhane.

Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Tirebolu-Torul-Gümüşhane devlet karayolu (D877) üzerinden Kürtün ilçe merkezine gelinir; buradan Araköy yoluna sapılır (yaklaşık 4 km asfalt yol). Tüm binek araçlar için uygundur.

Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri (Zorunlu): Gümüşhane ve Trabzon otogarlarından kalkan Kürtün-Tirebolu minibüsleri Kürtün ilçe merkezine düzenli sefer yapar; ilçe merkezinden Araköy dolmuşları veya taksiyle 5 dakikada varılır.

Otopark Durumu: Fırınların önünde ve köy meydanında 20 araçlık ücretsiz park alanı mevcuttur.

Bağlamsal Deneyim İpuçları (Gastronomi & Fırın Kültürü)

Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Fırından yeni çıkmış sıcacık Araköy ekmeğinin kalın çıtır kabuğu koparılarak üzerine yayık Karadeniz tereyağı ve Kürtün çeçil peyniri sürülmeli; yanında taze demli çayla tüketilmelidir.

Saklama İpuçları: Satın alınan dev somun ekmek pamuklu beze sarılarak serin ve kuru yerde saklandığında haftalarca tazeliğini korur; dondurucuda dilimlenerek aylarca muhafaza edilebilir.

Fotoğraf Noktaları: Meşe odunlarının alev alev yandığı taş fırın ağzında kürekle çıkarılan devasa altın rengi somunlar ve fırıncı ustalarının geleneksel hamur yoğurma anları.

Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler: Kürtün, asırlardır şimşir, ıhlamur ve ceviz ağaçlarının elde oyulmasıyla üretilen 'Arit' (tahta kaşık, yayık, çanak) sanatının Türkiye'deki ana vatanıdır. Yaylalarında beslenen ineklerin sütünden yapılan tel tel ayrılan meşhur Kürtün Çeçil Peyniri, sarı yayık tereyağı, taş fırın mısır ekmeği ve siron ile Kürtün, el sanatları ve gastronominin harmanlandığı otantik bir duraktır.

Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa: Rakım 670 metredir. Kürtün ilçe merkezi çarşı caddesinde yer alır.

Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti:

Giriş Ücreti: Çarşı girişi ücretsizdir.

Ziyaret Saatleri ve Günleri: Haftanın 7 günü 08:00 - 21:00 saatlerinde açıktır.

Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Çarşı caddesi düzayaktır; engelli erişimine uygundur.

Tesis ve Olanaklar: Ahşap oyma atölyeleri, yöresel peynir dükkanları, fırınlar ve kafeler mevcuttur.

Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum:

Adres / Açık Konum: Merkez Mahallesi, Çarşı Caddesi, 29700 Kürtün / Gümüşhane.

Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Tirebolu-Torul karayolu üzerinde ilçe merkezindedir; her araçla doğrudan varılır.

Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri: Trabzon, Giresun ve Gümüşhane yönlü tüm minibüsler ilçe merkezinde durur.

Otopark Durumu: Çarşı meydanında açık otopark mevcuttur.

Bağlamsal Deneyim İpuçları:

En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: Ustanın tezgâhta şimşir ağacını yontarak kaşık yaptığı an ve tezgahlarda sergilenen tel tel Kürtün çeçil peynirleri.

Işık ve Çekim Saatleri: Gündüz saatleri.

Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: El yapımı şimşir tahta kaşık, Kürtün çeçil peyniri ve yayık tereyağı mutlaka satın alınmalıdır.