Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler
Hınıs Ulu Camii (diğer adıyla Dere Camii), 1734 yılında Alaaddin Bey tarafından kanyonun hemen kenarındaki sarp dere yatağına inşa ettirilmiş, Osmanlı dönemi mimari özelliklerini taşıyan Hınıs'ın en önemli tarihi ibadethanesidir. Evliya Çelebi'nin Seyahatname'sinde bahsettiği tarihi Hınıs yapı topluluğunun merkezindedir. Anlatılan menkıbelere göre caminin yapımında kullanılan taşların kanyon tabanından elden ele aktarılarak taşındığı ve zorlu coğrafyaya rağmen mimari dayanıklılığının dualarla sağlandığı kabul edilir. Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa
Rakımı 1718 metre olan cami, Hınıs Kanyonu'nun sarp yamacına inşa edilmiştir. Doğal kesme taş mimarisi kanyonun sert kireçtaşı kütleleriyle görsel bir bütünlük oluşturur. Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti
•Giriş Ücreti:Ücretsizdir.•Ziyaret Saatleri ve Günleri:Haftanın 7 günü sabah ezanından yatsı namazına kadar ibadete ve ziyarete açıktır.•Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Tarihi ibadethane olması sebebiyle uygun kılık kıyafet edebiyle ziyaret edilmelidir. Meyilli arazi yapısı ve merdivenli girişi nedeniyle engelli erişimi ve bebek arabası kullanımı kısıtlıdır.•Tesis ve Olanaklar:Şadırvan, abdesthane ve WC bulunmaktadır. Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum•Adres / Açık Konum:Bahçe Mahallesi, Dere Sokak, Hınıs Kanyonu Yanı, 25600 Hınıs / Erzurum.•Yol Durumu ve Araç Uygunluğu:Hınıs ilçe merkezine 800 metre mesafede yer almaktadır. Asfalt yolla kanyon kenarına kadar gelinip meyilli patika/merdivenle camiye inilmektedir.•Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri:Erzurum Otogarı'ndan kalkan Hınıs minibüsleri ile ilçe merkezine ulaşıldıktan sonra 10 dakikalık yürüyüşle erişilir.•Otopark Durumu:Cami üst yol seviyesinde ücretsiz araç park alanları mevcuttur. Bağlamsal Deneyim İpuçları (Tarihi Cami & Maneviyat)•Manevi Ziyaret ve Dua Adabı:İbadet saatlerinde cemaatin huzurunu bozmayacak şekilde sessizlik kuralına dikkat edilmeli, namaz kılanların önünden geçilmemeli ve huşu içerisinde ziyaret gerçekleştirilmelidir.•Belgesel & Saygılı Çekim:Mihrap, minber ve kare planlı kubbe mimarisini belgesel niteliğinde vakur açılarla fotoğraflamak uygundur.•Önemli Anma Günleri:Cuma günleri, Kandil geceleri ve Ramazan ayında tarihi caminin manevi atmosferi son derece yoğundur.•Yöresel Manevi Gelenek:Cuma namazı çıkışlarında cemaate hayır için lokma, şerbet ve yöresel helva ikram edilmesi köklü bir ilçe geleneğidir.