Türkiye'nin zengin tarihi ve göz alıcı doğasıyla öne çıkan Kars ilinin en nadide köşelerinden biri olan Susuz, binlerce yıllık medeniyet kalıntıları, tertemiz havası ve büyüleyici manzaralarıyla 2026 yılında da seyahatseverleri kendine çekiyor. Susuz'da gezi planı yaparken "Gezilecek yerler nerede ve nasıl gidilir?" sorusuna yanıt arayanlar için Tarihi Cilavuz Köy Enstitüsü Yerleşkesi (1940), Keçili Köyü Tarihi Gözetleme Kalesi ve Kaya Kalıntıları, Porsuklu Tarihi Taş Kilisesi Kalıntıları, Çamçavuş Tarihi Köyü ve Baltık Taş Değirmeni başta olmak üzere mutlaka görmeniz gereken en popüler 6 gezilecek yeri, 5 ana kategoride detaylı 2026 gezi rehberiyle bir araya getirdik.
2026 Susuz Gezi Rehberi İçindekiler
- Tarihi ve Kültürel Miras & Antik Kentler: 6 kayıtlı mekan
Susuz Tarihi ve Kültürel Miras & Antik Kentler
1. Tarihi Cilavuz Köy Enstitüsü Yerleşkesi (1940)
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler
1940 yılında kurulan ve Cumhuriyet dönemi Türk eğitim aydınlanmasının ve kırsal kalkınma hamlesinin en önemli simgelerinden biri olan Cilavuz Köy Enstitüsü (günümüzde Kazım Karabekir Anadolu Öğretmen Lisesi / Fen Lisesi), Doğu Anadolu'nun hafıza anıtıdır. Öğrencilerin bizzat kendi elleriyle inşa ettiği kesme bazalt taş derslikler, marangozluk ve demir atölyeleri, amfitiyatro, su kanalları ve kütüphane binalarıyla binlerce aydın köy öğretmeninin yetiştiği tescilli bir kültür mirasıdır.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa
Susuz ilçe merkezinde geniş yeşil yerleşke alanında, deniz seviyesinden yaklaşık 1760 metre rakımdadır.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti
- Giriş Ücreti: Tarihi kampüs çevresi ziyareti tamamen ücretsizdir.
- Ziyaret Saatleri ve Günleri: Hafta içi eğitim saatlerinde veya hafta sonu gün ışığında dışarıdan gezilebilir.
- Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Okul idaresinin izin ve güvenlik kurallarına uyulmalıdır; yerleşke düzayak ve yürüyüşe uygundur.
- Tesis ve Olanaklar: Tarihi taş binalar, amfitiyatro, okul müze odası ve anıt bilgilendirme panoları.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum
- Adres / Açık Konum: Kazım Karabekir Mahallesi, Enstitü Caddesi, Susuz / Kars.
- Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Susuz ilçe merkezinden yürüyerek 3 dakikada varılır.
- Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri: Kars Otogarı'ndan kalkan Susuz minibüsleri okul önünde indirir.
- Otopark Durumu: Kampüs çevresinde açık araç park alanları mevcuttur.
Bağlamsal Deneyim İpuçları
- En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: Kesme taş enstitü ana binası, açık hava amfitiyatrosu ve çınar ağaçlarıyla çevrili tarihi avlu.
- Işık ve Çekim Saatleri: Sabahın aydınlık saatleri ve ikindi güneşi.
- Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Susuz çarşısından meşhur taze Kars gravyeri ve tulum peyniri alınmalıdır.
2. Keçili Köyü Tarihi Gözetleme Kalesi ve Kaya Kalıntıları
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler
Keçili Köyü'nün sarp volkanik kayalık tepe noktasında yükselen Keçili Kalesi, Urartu Krallığı ve Orta Çağ Bagratlı dönemlerinde bölgeden geçen tarihi Kars-Kafkasya kervan yollarını gözetlemek ve savunmak için inşa edilmiştir. Harçsız devasa bazalt taş bloklarla örülen sur temelleri, kayaya oyulmuş sarnıçlar ve gözetleme burçlarıyla askeri bir savunma mirasıdır.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa
Keçili Köyü sırtlarında kayalık yükseltide, deniz seviyesinden yaklaşık 1920 metre rakımdadır.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti
- Giriş Ücreti: Açık hava sit alanı olup tamamen ücretsizdir.
- Ziyaret Saatleri ve Günleri: Haftanın 7 günü gün ışığında ziyaret edilebilir.
- Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Tepeye tırmanış gerektirir; sağlam ayakkabı giyilmelidir.
- Tesis ve Olanaklar: Doğal sit alanıdır.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum
- Adres / Açık Konum: Keçili Köyü, Kale Tepe Mevkii, Susuz / Kars.
- Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Susuz merkezden Aygır Gölü yolu üzerinden Keçili ayrımıyla araçla 15 dakikada varılır.
- Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri: Susuz'dan kalkan köy minibüsleriyle ulaşılır.
- Otopark Durumu: Köy girişinde araç park yeri mevcuttur.
Bağlamsal Deneyim İpuçları
- En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: Kale tepesinden Aygır Gölü havzası ve Allahuekber Dağları panoraması.
- Işık ve Çekim Saatleri: Sabahın erken saatleri.
- Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Keçili köyünden doğal tereyağı ve tandır ekmeği tadılmalıdır.
3. Porsuklu Tarihi Taş Kilisesi Kalıntıları
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler
Porsuklu Tarihi Taş Kilisesi, Susuz'un kuzeyinde 10. ve 11. yüzyıllarda Bagratlı Krallığı döneminde inşa edilmiş kesme volkanik tüf taşından yapılmış kubbeli bir Orta Çağ mabedidir. Ani mimari üslubunu yansıtan yapının apsis ve kemer duvarları günümüze kadar sağlam ulaşmıştır. Yöredeki anlatılarda bu kilisenin antik dönemde keşişlerin inzivaya çekildiği bir dağ manastırı olduğu ve taş duvarlarındaki akustik yapının duaların vadide yankılanmasını sağladığı rivayet edilir.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa
Rakımı yaklaşık 1.780 metre olan açık yayla sırtındadır. Çevresi zengin çayırlar ve dağ bitki örtüsüyle kaplıdır. Serin ve ferahlatıcı bir yayla havası hakimdir.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti
- Giriş Ücreti: Halka açık açık hava kalıntı alanıdır, tamamen ücretsizdir.
- Ziyaret Saatleri ve Günleri (Zorunlu): Haftanın 7 günü gün ışığında gezilebilir.
- Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Tarihi taş duvarlara tırmanmak ve taş sökmek kesinlikle yasaktır. Zemin doğal toprak patika olup bebek arabası ile kısmen gezilebilir.
- Tesis ve Olanaklar: Bölgede tesis yoktur, temel ihtiyaçlar köyden temin edilmelidir.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum
- Adres / Açık Konum: Porsuklu Köyü Sırtları, 36800 Susuz / Kars.
- Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Susuz merkezine 7 km mesafededir; stabilize köy yolu üzerinden binek araçlarla rahatça gidilebilir.
- Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri (Zorunlu): Susuz merkezden kalkan Porsuklu köy servisleri ile ulaşım sağlanır.
- Otopark Durumu: Kalıntı yakınında 15 araçlık açık alan mevcuttur.
Bağlamsal Deneyim İpuçları (Mekanın Ruhuna Göre 5. Bölüm Uyarlaması)
- En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: İnce taş işçilikli apsis kemeri ve arkasındaki sonsuz bozkır platosunun oluşturduğu anıtsal çerçevelemeler.
- Işık ve Çekim Saatleri: Sabahın erken saatleri (08:30 - 11:00).
- Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Köyde taze köy peyniri ve sıcak kete tadılmalıdır.
4. Çamçavuş Tarihi Köyü ve Baltık Taş Değirmeni
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler
Çamçavuş, Kars Barajı gölü kıyısında yer alan ve 19. yüzyıl sonu Baltık mimarisi kesme taş yapıları ile tarihi su değirmenine ev sahipliği yapan köklü bir yerleşimdir. Köydeki tarihi su değirmeni, Susuz Çayı'nın sularıyla asırlardır un öğüten yaşayan bir endüstri mirası anıtıdır. Yöre halkı arasında, bu değirmende öğütülen unla yapılan ekmeğin kokusunun tüm vadiye yayıldığı ve değirmenin bereket timsali olduğu rivayet edilir.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa
Rakımı yaklaşık 1.640 metre olan baraj gölü kıyısında yer alır. Söğüt ağaçları, sulak alan florası ve su kuşları göl kıyısını şenlendirir.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti
- Giriş Ücreti: Tamamen ücretsizdir, halka açık tarihi köydür.
- Ziyaret Saatleri ve Günleri (Zorunlu): Haftanın 7 günü 24 saat açıktır.
- Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Tarihi değirmen mekanizmasına ve taş yapılara zarar verilmemelidir. Köy içi düz zeminli olup bebek arabası erişimine uygundur.
- Tesis ve Olanaklar: Köy kahvesi, dinlenme alanı ve köy bakkalı mevcuttur.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum
- Adres / Açık Konum: Çamçavuş Köyü, Değirmen Mevkii, 36800 Susuz / Kars.
- Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Susuz ilçe merkezine 6 km mesafededir; asfalt köy yolu ile rahatça ulaşılır; tüm araçlar için uygundur.
- Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri (Zorunlu): Susuz ilçe merkezinden köye düzenli servisler çalışmaktadır.
- Otopark Durumu: Değirmen yanında 20 araçlık park yeri mevcuttur.
Bağlamsal Deneyim İpuçları (Mekanın Ruhuna Göre 5. Bölüm Uyarlaması)
- En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: Tarihi kesme taş değirmenin su çarkı ve arkasında uzanan Kars Baraj Gölü'nün mavi suları.
- Işık ve Çekim Saatleri: Sabahın berrak saatleri (09:00 - 11:30).
- Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Köyde taze taş değirmen unu ile pişirilmiş organik köy ekmeği ve yayık tereyağı tadılmalıdır.
5. Kayalık Köyü Tarihi Kaya Mezarları ve Sığınakları
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler
Kayalık Köyü Kaya Mezarları ve Sığınakları, Susuz Ovası'na hakim sarp volkanik kayalıklara oyulmuş Urartu ve Demir Çağı dönemine ait antik mezar odaları ve savunma mekanlarıdır. Masif kayaya oyulmuş çok odalı mezar mekanları, antik çağda bölge yöneticilerinin ebedi istirahatgahı olmuştur. Yöre rivayetlerinde bu kayalıkların Orta Çağ'da da düşman baskınlarına karşı halkın saklandığı aşılmaz bir kale vazifesi gördüğü aktarılır.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa
Rakımı yaklaşık 1.740 metre olan dik volkanik kaya burnunda yer alır. Kars-Susuz ovasına hakim panoramik bir manzara ve bozkır florası hakimdir.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti
- Giriş Ücreti: Halka açık açık hava ören yeridir, tamamen ücretsizdir.
- Ziyaret Saatleri ve Günleri (Zorunlu): Haftanın 7 günü gün ışığında gezilebilir.
- Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Tarihi kaya mezarlarına zarar verilmemelidir. Yamaç patikası yürüyüş ayakkabısı gerektirir; tekerlekli sandalye erişimine uygun değildir.
- Tesis ve Olanaklar: Bölgede tesis yoktur, ihtiyaçlar Kayalık köyünden temin edilmelidir.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum
- Adres / Açık Konum: Kayalık Köyü Kayalıkları, 36800 Susuz / Kars.
- Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Susuz merkezine 8 km mesafededir; stabilize köy yolu ile bağlanır; binek araçlar için uygundur.
- Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri (Zorunlu): Susuz merkezden Kayalık köyüne giden minibüsler ile ulaşılabilir.
- Otopark Durumu: Köy girişinde 15 araçlık açık alan mevcuttur.
Bağlamsal Deneyim İpuçları (Mekanın Ruhuna Göre 5. Bölüm Uyarlaması)
- En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: Kayaya oyulmuş antik mezar kapıları ve ovanın sonsuz ufuk çizgisiyle birleştiği manzara çekimleri.
- Işık ve Çekim Saatleri: Sabahın erken saatleri (09:00 - 11:30).
- Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Köyde taze kaymak ve yayık tereyağı tadılmalıdır.
6. Susuz Hükümet Meydanı ve Kazım Karabekir Parkı
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler
Susuz Hükümet Meydanı ve Kazım Karabekir Parkı, 1920 yılında Doğu Cephesi Komutanı Kazım Karabekir Paşa'nın Susuz'u (Cilavuz) düşman işgalinden kurtarışının ve vatan müdafaasında şehit olan aziz kahramanlarımızın anısına kurulmuş merkezi bir açık alandır. Meydanda yer alan anıt ve park, ilçenin kalbi olup resmi bayramların ve kültürel buluşmaların ev sahibidir.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa
Rakımı yaklaşık 1.690 metre olan ilçe merkezindedir. Çam ağaçları, akasyalar ve çiçek tarhlarıyla donatılmıştır. Ferahlatıcı bir yayla havası vardır.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti
- Giriş Ücreti: Tamamen ücretsizdir, halka açık kent parkıdır.
- Ziyaret Saatleri ve Günleri (Zorunlu): Haftanın 7 günü 24 saat ziyarete açıktır.
- Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Parka ve anıta saygı esastır. Zemin düz taş döşeme olup tekerlekli sandalye ve bebek arabası erişimine %100 uygundur.
- Tesis ve Olanaklar: Dinlenme bankları, kamu binaları, çay ocakları ve WC mevcuttur.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum
- Adres / Açık Konum: İnönü Mahallesi, Cumhuriyet Caddesi, Hükümet Meydanı, 36800 Susuz / Kars.
- Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Susuz ilçe merkezinin tam göbeğindedir; tüm araçlar ve yayalar için kolayca erişilebilir.
- Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri (Zorunlu): Kars-Ardahan karayolundan geçen tüm otobüs ve Susuz ilçe minibüsleri meydanda yolcu indirir.
- Otopark Durumu: Meydan çevresinde 35 araçlık belediye otoparkı mevcuttur.
Bağlamsal Deneyim İpuçları (Mekanın Ruhuna Göre 5. Bölüm Uyarlaması)
- Manevi Ziyaret ve Dua Adabı: Vatan savunmasında can veren tüm şehitlerimizin aziz ruhlarına Fatiha okunmalı, anıt önünde hürmetle durulmalıdır.
- Belgesel & Saygılı Çekim: Şehitler Anıtı ve dalgalanan bayrağımız vakur kadrajlarla fotoğraflanmalıdır.
- Önemli Anma Günleri: 27 Ekim Susuz'un Kurtuluş Günü ve milli bayramlarda anma törenleri düzenlenir.
- Yöresel Manevi Gelenek: Kurtuluş gününde halka helva ve sıcak çay ikram edilir.
Susuz Gezilecek Yerler Nerede ve Nasıl Gidilir? (2026 Harita Rehberi)
Susuz seyahatinizde tüm rotaları tek bir interaktif harita üzerinde incelemek, GPS koordinatlarıyla yol tarifi almak ve ziyaretçi yorumlarını okumak için aşağıdaki bağlantıyı kullanabilirsiniz:
Susuz Gezilecek Yerler Haritası ve Tüm Noktalar Sayfası
Kars İlindeki Diğer İlçe Gezi Rehberleri (2026)
Kars seyahatinizi genişletmek istiyorsanız, komşu ilçelerdeki en popüler turistik noktalar için hazırladığımız özel gezi rehberlerine de göz atabilirsiniz:
Susuz Hakkındaki Diğer Rehberler ve Yerel Bilgiler
Susuz ilçesine ait yöresel lezzetler, esnaf lokantaları, günlük yaşam ve mahalle kültürü hakkında hazırladığımız diğer güncel yazılar:
