Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler
Kunav Mağarası (Künav Mağarası), Varto ilçesinin Kayadelen Köyü sınırlarında yer alan, yaklaşık 3 kilometre uzunluğunda ve iki katlı aktif bir hidrolojik karstik doğa harikasıdır. Tavan yüksekliği yer yer 35 metreye kadar ulaşan mağara, girişindeki derin kanyon ve içinden nehir büyüklüğünde akan yer altı pınarıyla Doğu Anadolu'nun en heybetli mağara sistemlerindendir. İçerisinde doğal taş köprüler, sarkıtlar, dikitler, traverten basamakları ve ilk çağ yerleşim izleri barındırır. Yöre halkı arasında mağaranın alt katından gürül gürül akan suyun şifalı olduğuna ve mağaranın kilometrelerce ötedeki vadilere açılan gizli tüneller barındırdığına inanılır. Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa
Rakım yaklaşık 1460 metredir; kireçtaşı ve bazalt kanyon yarığı içinde yer alır. Mağara içi yıl boyunca 10-12 derece sabit serinliktedir; içindeki yeraltı nehri giriş ağzında bir düden oluşturarak yüzeye çıkar. Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti
•Giriş Ücreti:Doğal mağara ve kanyon alanı olup giriş tamamen ÜCRETSİZDİR.•Ziyaret Saatleri ve Günleri (Zorunlu): Haftanın 7 günü gün doğumundan gün batımına kadar ziyaret edilebilir.•Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Mağara içi ıslak, kaygan ve engebeli kayalık zemin içerir; bebek arabası ve tekerlekli sandalye kullanımına UYGUN DEĞİLDİR. Mağaraya girerken kafa lambası, su geçirmez kaymayan bot ve yedek giysi bulundurulmalıdır; rehbersiz olarak derin galerilere ilerlenmemelidir.•Tesis ve Olanaklar:Doğal sit alanıdır; alanda ticari tesis bulunmamaktadır. Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum•Adres / Açık Konum:Kayadelen Köyü Kanyon Mevkii, 49900 Varto / Muş.•Yol Durumu ve Araç Uygunluğu:Varto ilçe merkezine 12 km mesafededir; asfalt köy yolunun ardından kanyon girişine kadar araçla varılabilir.•Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri (Zorunlu): Varto merkezden kalkan Kayadelen köy minibüsleriyle kanyon yol ayrımına kadar gelinebilir.•Otopark Durumu:Kanyon girişindeki açık alanda ücretsiz araç park yeri mevcuttur. Bağlamsal Deneyim İpuçları (Turizm & Doğa)•En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: Mağara girişindeki devasa kanyon ağzı, içerideki dev sarkıt-dikit sütunları ve yer altı nehrinin köpürdüğü doğal köprüler.•Işık ve Çekim Saatleri:Güneş ışınlarının mağara ağzından içeriye huzmeler halinde süzüldüğü öğle saatleri (11:30 - 14:00) harika ışık oyunları yaratır.•Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri:Kanyon gezisinin ardından Kayadelen Köyü'nde organik yayla balı, köy çöreği ve demli çay tadılmalıdır.