# Türkiye'nin Tescilli Coğrafi İşaret Sayısı 1.903 Oldu! Zirvedeki İller, En Yeni Lezzetler ve Canlı Harita
!Türkiye Coğrafi İşaretler ve Yerel Değerler Atlası
Anadolu toprakları, binlerce yıllık medeniyet birikimi, eşsiz iklim kuşakları ve bereketli ovalarıyla dünyanın en zengin gastronomi ve el sanatı hazinesine ev sahipliği yapıyor. Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) resmi sicil kütüğü verilerine göre, Türkiye'nin tescilli coğrafi işaretli ürün sayısı tarihi bir eşiği geride bırakarak resmi olarak 1.903 adede ulaştı!
Toroslar'ın kekik kokan yaylalarından Ege'nin asırlık zeytinliklerine, Güneydoğu'nun kadim baharat yollarından Karadeniz'in sisli dağlarına kadar 81 ilimizin tamamında tescillenen bu ürünler; yalnızca damak çatlatan lezzetler değil, nesiller boyu aktarılan kültürel hafızamızın en değerli teminatıdır.
Peki Türkiye'de en çok coğrafi işarete sahip olan iller hangileri? Son dönemde tescillenen en yeni ürünler neler? Avrupa Birliği'nde tescil alarak küresel lige çıkan gururlarımız hangileri? İşte Memleketim canlı coğrafi işaretler atlasından derlenen güncel analizler!
📊 1. Rakamlarla Türkiye'nin Coğrafi İşaret Haritası
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında koruma altına alınan 1.903 ürün, üretim süreçleri ve yöreyle kurdukları organik bağa göre üç ana tescil türüne ayrılmaktadır:
Ürünün niteliği ve ünü belirli bir coğrafi alana bağlı olan, en az bir üretim aşaması o yörede gerçekleşen zanaat ve mutfak değerleri (Örn: Antep Baklavası, Adana Kebabı, Trabzon Dondurması).
Hammaddesi, iklimi ve tüm işleme süreçleri tamamen o coğrafyada gerçekleşmek zorunda olan tarım ve hayvancılık ürünleri (Örn: Malatya Kayısısı, Aydın İnciri, Kars Kaşarı).
En az 30 yıldır geleneksel metotlarla üretilen köklü milli miraslarımız (Örn: Türk Kahvesi, Ezo Gelin Çorbası, Çakallı Menemeni).
🏆 2. Zirvedeki İller: Türkiye'nin Coğrafi İşaret Şampiyonları
TÜRKPATENT canlı sicil veritabanı analiz edildiğinde, Türkiye'de en çok tescilli coğrafi işarete sahip olan iller sıralamasında gastronomi ve tarihi miras merkezlerinin açık ara liderliği görülmektedir.
İşte resmi tescil sayılarına göre Türkiye'nin İlk 20 İli:
| Sıra | İl Adı | Tescilli Ürün Sayısı | Öne Çıkan İkonik Ürünler |
|---|---|---|---|
| 1 | Gaziantep | 113 | Antep Baklavası, Katmer, Beyran, Lahmacun, Yuvalama, Kutnu Kumaşı |
| 2 | Konya | 93 | Etliekmek, Fırın Kebabı, Kadınhanı Tahinli Pidesi, Obruk Peyniri |
| 3 | Hatay | 75 | Antakya Künefesi, Sürke Peyniri, Kağıt Kebabı, Biberli Ekmek |
| 4 | Erzurum | 62 | Cağ Kebabı, Erzurum Kadayıf Dolması, Karnavas Pekmezi, Oltu Taşı |
| 5 | Diyarbakır | 59 | Diyarbakır Karpuzu, Ciğer Kebabı, Örgü Peyniri, Burma Kadayıf |
| 6 | Afyonkarahisar | 56 | Afyon Sucuğu, Afyon Pastırması, Afyon Kaymağı, Afyon Bükmesi |
| 7 | Malatya | 53 | Malatya Kayısısı, Banazı Karası Üzümü, Arapgir Köhnü Üzümü |
| 8 | Şanlıurfa | 50 | Urfa Kebabı, Urfa İsotu, Çiğ Köfte, Şanlıurfa Sadeyağı |
| 9 | Balıkesir | 47 | Ayvalık Zeytinyağı, Balıkesir Höşmerimi, Susurluk Tostu & Ayranı |
| 10 | İzmir | 46 | İzmir Boyozu, İzmir Kumrusu, İzmir Şambalisi, Bergama Kozak Çam Fıstığı |
| 11 | Ankara | 45 | Ankara Döneri, Ankara Simidi, Beypazarı Kurusu, Çubuk Turşusu |
| 12 | Muğla | 41 | Milas Zeytinyağı, Muğla Çam Balı, Bodrum Mandalinası |
| 13 | Bursa | 38 | Bursa Kestane Şekeri, Gemlik Zeytini, Bursa Şeftalisi, İnegöl Köftesi |
| 14 | Aydın | 36 | Aydın İnciri, Aydın Kestanesi, Aydın Memecik Zeytinyağı |
| 15 | Çorum | 36 | Çorum Leblebisi, İskilip Dolması, Kargı Tulum Peyniri, Üyük Sarımsağı |
| 16 | Manisa | 34 | Manisa Mesir Macunu, Akhisar Köfte, Kırkağaç Kavunu |
| 17 | Kayseri | 34 | Kayseri Pastırması, Kayseri Sucuğu, Kayseri Mantısı |
| 18 | Kastamonu | 34 | Taşköprü Sarımsağı, Kastamonu Pastırması, Çekme Helva |
| 19 | Çankırı | 32 | Çankırı Kaya Tuzu, Çankırı Yumurta Tatlısı, Eldivan Kirazı |
| 20 | Kahramanmaraş | 31 | Maraş Dondurması, Maraş Tarhanası, Maraş Biberi, Çağlayancerit Cevizi |
🆕 3. Kütüğe En Son Eklenen 8 Yeni Tescilli Değerimiz
TÜRKPATENT tarafından resmi incelemeleri tamamlanarak kütüğe 1899 ile 1906 numaraları arasında tescil edilen en yeni değerlerimiz şunlardır:
- Çubuk Tandır Böreği (Tescil No: 1899 - Ankara): Çubuk ilçesinin geleneksel toprak tandır fırınlarında elde açılan ince yufkalarla pişirilen çıtır böreği.
- Trabzon Dondurması (Tescil No: 1900 - Trabzon): Doğu Karadeniz yaylalarının zengin sütü ve yabani dağ salebiyle dövülerek hazırlanan meşhur dondurma.
- Kırıkkale Hasandede Üzümü (Tescil No: 1901 - Kırıkkale): Hasandede vadisinde yüzyıllardır yetişen ince kabuklu, yüksek şıra oranlı tescilli bağ üzümü.
- Reşik (Tescil No: 1902 - Van): Keçi kılı ve koyun yününden el tezgahlarında dokunan, su geçirmeyen kadim kışlık çarık sanatı.
- Gaziantep Avrat Salatası (Tescil No: 1903 - Gaziantep): Kebapların yanına zırhla çok ince kıyılan, sumak ve nar ekşili lezzet efsanesi.
- Gaziantep Sakız Helva (Tescil No: 1904 - Gaziantep): Çöven suyu ve sadeyağ ile saatlerce dövülerek ağızda eriyen lifli bayram helvası.
- Gaziantep Diş Hediği (Tescil No: 1905 - Gaziantep): Bebeğin ilk dişi çıktığında haşlanmış buğday, nohut, badem ve fıstıkla pişirilen geleneksel kutlama aşı.
- Çorum Üyük Sarımsağı (Tescil No: 1906 - Çorum): Üyük köyünün killi-tınlı topraklarında yetişen, yüksek aromalı ve iri dişli sarımsak çeşidi.
🇪🇺 4. Avrupa Birliği'nde Tescillenen 46 Türk Değeri
Türkiye yalnızca yurt içinde değil, uluslararası arenada da haklarını tescillemeye devam ediyor. Avrupa Komisyonu nezdinde tescil alarak AB Coğrafi İşaret Kütüğü'ne giren Türk ürünlerinin sayısı 46'ya yükselmiştir.
Bu tescil sayesinde ürünlerimiz Avrupa Birliği pazarında sahte taklitlere karşı en üst düzey hukuki korumaya sahiptir:
- *Gaziantep Baklavası*, *Aydın İnciri*, *Malatya Kayısısı*, *Aydın Kestanesi*, *Milas Zeytinyağı*, *Bayramiç Beyazı*, *Taşköprü Sarımsağı*, *Giresun Tombul Fındığı*, *Antakya Künefesi*, *Suruç Narı*, *Çağlayancerit Cevizi*, *Gemlik Zeytini*, *Edremit Zeytinyağı*, *Milas Yağlı Zeytini*, *Ayaş Domatesi*, *Maraş Tarhanası*, *Edremit Körfezi Yeşil Çizik Zeytini*, *Ezine Peyniri*, *Safranbolu Safranı*, *Aydın Memecik Zeytinyağı*, *Araban Sarımsağı*, *Osmaniye Yer Fıstığı*, *Bingöl Balı*, *Bursa Şeftalisi*, *Rize Çayı*, *Sinop Mantısı*, *Hüyük Çileği* ve niceleri...
🗺️ 5. Memleketim ile Tescilli Lezzetleri Haritada Keşfedin!
Bir şehre gittiğinizde o memleketin tescilli lezzetini nerede yiyeceğinizi veya orijinal ürününü nereden alacağınızı biliyor musunuz?
Memleketim, Türkiye'nin 81 il ve 973 ilçesindeki 1.903 tescilli coğrafi işaretin tamamını resmi şartnameleri, fotoğrafları, üretici kooperatifleri ve konumlarıyla harita üzerinde bir araya getiriyor:
- Bulunduğunuz ilçede tescilli hangi ürünlerin olduğunu anında görün.
- Coğrafi işaret amblemli orijinal ürün üreten yerel esnaf ve üreticileri keşfedin.
- Memleket rotalarınızı tarihi ve gastronomi duraklarıyla birleştirin.
