Merkez'in 2026 Tescilli Coğrafi İşaretleri ve Yöresel Lezzet Mirası Rehberi (Gümüşhane Gezi Rehberi)

Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler: Harşit Vadisi'nin bol güneşli ikliminde yetişen ballı beyaz dut şırası, taze yayla sütü, saf un ve balın dev bakır kazanlarda kaynatılıp bezlere serilerek güneşte kurutulmasıyla üretilen 'Gümüşhane Pestili' ve iplere dizilen cevizlerin bu şıraya batırılmasıyla hazırlanan 'Gümüşhane Kömesi' AB ve Türkiye tescilli dünya gastronomi şaheseridir. İlçe çarşısındaki tarihi imalathaneler, fındıklı sarmalar, kuşburnu marmelatı ve tereyağlı siron ile Gümüşhane bir lezzet durağıdır.

Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa: Rakım 1.150 metredir. Gümüşhane il merkezi Atatürk Caddesi ve tarihi Zafer Meydanı çarşı aksındadır.

Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti:

Giriş Ücreti: Çarşı ve mağaza gezisi ücretsizdir.

Ziyaret Saatleri ve Günleri: Haftanın 7 günü 08:00 - 23:00 saatlerinde açıktır.

Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Çarşı caddesi düzayaktır; engelli erişimine tam uyumludur.

Tesis ve Olanaklar: Pestil ve köme imalathaneleri, satış dükkanları, yöresel kafeler ve tadım tezgahları mevcuttur.

Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum:

Adres / Açık Konum: Atatürk Caddesi ve Pestilciler Çarşısı, 29100 Merkez / Gümüşhane.

Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Trabzon-Erzurum karayolu üzerinde kent merkezindedir; her araçla kolayca varılır.

Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri: Gümüşhane Otogarı'ndan ve şehir içinden yürüyerek ulaşılır.

Otopark Durumu: Çarşı meydanında katlı ve açık otoparklar vardır.

Bağlamsal Deneyim İpuçları:

En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: İplere asılı altın sarısı cevizli köme demetleri ve rulo sarılmış taze fındıklı pestil sunumu.

Işık ve Çekim Saatleri: Gündüz ve akşam ışıkları altında.

Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Tescilli Gümüşhane pestili, cevizli köme, doğal kuşburnu marmelatı ve sıcak siron mutlaka alınmalıdır.

Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler Gümüşhane, Türkiye'de yetişen 27 yabani kuşburnu türünün 17'sine doğal olarak ev sahipliği yapan ve literatürde 'Kuşburnunun Gen Merkezi ve Başkenti' olarak kabul edilen benzersiz bir coğrafyadır. Yüksek rakımlı sarp vadilerde, sert karasal iklim ile bol güneşli günlerin birleştiği dağ yamaçlarında olgunlaşan yabani kuşburnu meyveleri (Rosa canina), Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 'Gümüşhane Kuşburnu Nektarı' adıyla coğrafi işaret tescili almıştır. Yöre halkı arasında anlatılan asırlık menkıbeye göre, kış aylarında İpek Yolu'ndan geçen kervanlar dondurucu Zigana soğuğunda hastalanıp güçten düştüklerinde, Gümüşhaneli dağ dervişleri kaynattıkları kıpkırmızı yabani kuşburnu şerbetini yolculara içirir ve 'Bu dağların dikeni elini kanatır ama şerbeti canına can katar' dermiş; nitekim kuşburnunun yüksek C vitamini ve antioksidan gücü kentin en büyük şifa sembolü olmuştur. Şehir merkezindeki tarihi çarşı, geleneksel bakır kazanlarda kaynatılan katkısız kuşburnu marmelatları, nektarları, kuşburnu çayları ve yöresel pestil-köme dükkanlarıyla zengin bir lezzet koridorudur.

Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa Harşit Çayı vadisinde kurulu Gümüşhane il merkezinde, ortalama 1.150 - 1.250 metre rakımda yer almaktadır. Çevredeki sarp volkanik dağlar, düşük nem oranı ve bol güneş ışığı sayesinde yabani kuşburnu çalıları en yüksek fenolik madde ve doğal vitamin konsantrasyonuna ulaşır. Eylül ve ekim aylarında dağ köylerinde imece usulüyle toplanan kuşburnular şehirdeki geleneksel tesislerde işlenir.

Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti

Giriş Ücreti: Tarihi çarşı ve tadım dükkanları ziyareti tamamen ücretsizdir (Ürün alımları güncel fiyat tarifesine tabidir).

Ziyaret Saatleri ve Günleri (Zorunlu): Haftanın 7 günü 08:30 - 20:00 saatleri arasında açıktır.

Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Şehir merkezindeki Atatürk Caddesi ve Cumhuriyet Caddesi çarşı kuşağı düz ayak olup bebek arabası ve engelli erişimine son derece uygundur.

Tesis ve Olanaklar: Yöresel ürün mağazaları, tadım büfeleri, dinlenme kafeleri, ATM ve şehir içi otoparkları mevcuttur.

Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum

Adres / Açık Konum: Atatürk Caddesi ve Hasanbey Mahallesi Tarihi Çarşı Bölgesi, Merkez / Gümüşhane.

Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Trabzon-Erzurum devlet karayolu (D885) üzerinden doğrudan şehir merkezine girilir; tüm binek araçlar için birinci sınıf asfalt karayoludur.

Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri (Zorunlu): Gümüşhane Şehirlerarası Otobüs Terminali'nden her 10 dakikada bir kalkan Merkez Halk Otobüsleri doğrudan Atatürk Caddesi çarşı durağına ulaşır.

Otopark Durumu: Çarşı çevresinde Belediye Katlı Otoparkı ve Harşit Çayı kıyısındaki açık otoparklar kullanılabilir.

Bağlamsal Deneyim İpuçları (Gastronomi & Alışveriş / Kültür)

Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Tescilli kıvamlı ve doğal şekerli 'Gümüşhane Kuşburnu Nektarı', sabah kahvaltıları için katkısız çekirdeksiz kuşburnu marmelatı, cevizli ve fındıklı Gümüşhane pestili ve kömesi, yöresel 'Gümüşhane Ekmeği' üzerine sürülerek tadılmalıdır.

Alışveriş Tavsiyesi: Coğrafi işaret logolu cam şişe kuşburnu nektarı, kurutulmuş kuşburnu meyvesi çayı ve dut pekmezli fındıklı sarma hediye olarak temin edilmelidir.

Fotoğraf Noktaları: Tarihi ahşap vitrinli yöresel kuşburnu ve pestil dükkanları, Harşit Çayı kenarındaki tarihi köprüler ve dağ yamaçlarındaki geleneksel konaklar.