Anadolu'nun kalbinde, tarihin ve medeniyetlerin beşiği 'un ilçesi, ziyaretçilerini binlerce yıl öncesine, Hitit İmparatorluğu'nun görkemli başkenti Hattuşa'ya davet ediyor. Modern anlamda 'sanat ve kültür merkezleri' olmasa da, Boğazkale'nin sunduğu arkeolojik zenginlikler ve açık hava müzeleri, Hititlerin sanatını, inançlarını ve yaşam biçimlerini günümüze taşıyan devasa birer kültür kompleksidir. Memleketim olarak, bu eşsiz kültürel mirası yakından tanımanız için bir rehber hazırladık.
Hattuşa Antik Kenti: Hitit İmparatorluğu'nun Kalbi
Çorum'un Boğazkale ilçesi sınırları içerisinde yer alan Hattuşa, M.Ö. 2. binyılda Anadolu ve kuzey Suriye'de hüküm süren Hitit Devleti'nin başkentiydi. 1986 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınan bu antik kent, anıtsal kapıları, devasa surları ve binlerce yıllık çivi yazılı tabletleriyle dünya tarihine ışık tutan en önemli arkeolojik alanlardan biridir.
Hattuşa, Aşağı Şehir ve Yukarı Şehir olmak üzere iki ana bölgeye ayrılır. Aşağı Şehir'de Büyük Tapınak gibi dini yapılar ve yönetim merkezleri bulunurken, Yukarı Şehir'de kral sarayları, idari yapılar ve surlarla çevrili tahkimat sistemleri yer almaktadır.
Hattuşa'nın Anıtsal Kapıları ve Yapıları
- Aslanlı Kapı: Şehrin batı kısmında yer alan bu kapı, Hitit taş işçiliğinin en güzel örneklerinden biridir.
- Kral Kapı: Şehrin doğu kısmında, elinde görkemli bir balta ve başında miğferle betimlenmiş savaşçı bir tanrı kabartmasıyla dikkat çeker.
- Sfenksli Kapı: Şehrin en ucunda ve en yüksek noktasında bulunan bu kapı, sfenks kabartmalarıyla süslüdür.
- Büyük Tapınak: Aşağı Şehir'de yer alan bu yapı, Fırtına Tanrısı Teşup ve Arinna'nın Güneş Tanrıçası'na adanmıştır.
Hattuşa kazılarında ortaya çıkarılan 33.000'den fazla çivi yazılı kil tablet, 2001 yılında UNESCO Dünya Belleği Listesi'ne alınmıştır. Bu tabletler arasında, tarihin bilinen ilk yazılı barış antlaşmalarından biri olan Kadeş Barış Antlaşması'nın metinleri de bulunmaktadır.
Yazılıkaya Açık Hava Tapınağı: Tanrıların Buluşma Noktası
Hattuşa'nın yaklaşık 1,5 kilometre kuzeydoğusunda yer alan Yazılıkaya, Hitit İmparatorluğu'nun ulusal tapınağı kabul edilen eşsiz bir açık hava tapınağıdır. Doğal kaya üzerine yapılmış bu kutsal alan, Hititlerin dini inançlarını ve panteonunu gözler önüne seren etkileyici kaya kabartmalarıyla doludur.
Yazılıkaya, A ve B odaları olmak üzere iki ana bölümden oluşur. A Odası'nın kayalık duvarları, Fırtına Tanrısı Teşup ve Güneş Tanrıçası Hepat başta olmak üzere çok sayıda Hitit tanrısının rölyefleriyle kaplıdır. B Odası'nın ise Kral IV. Tudhaliya anısına yapılmış özel bir ibadet odası olduğu düşünülmektedir. Özellikle ilkbaharda düzenlenen yeni yıl kutlamalarında kullanılan Yazılıkaya, Hitit dini törenlerinin başlıca merkezlerinden biri olmuştur.
Boğazköy Müzesi: Hattuşa'nın Hazineleri
Boğazkale ilçe merkezinde yer alan Boğazköy Müzesi, 1966 yılında açılmış ve 2011 yılında modern müzecilik anlayışıyla yeniden düzenlenmiştir. Müzede, Hattuşa kazılarında açığa çıkarılan Kalkolitik, Eski Tunç, Asur Ticaret Kolonileri, Hitit, Demir Çağı (Frig), Galat, Roma ve Bizans dönemlerine ait paha biçilmez eserler sergilenmektedir.
Müzenin en dikkat çekici parçalarından biri, Berlin Müzesi'nden iadesi sağlanan ve Arkeoloji Müzeleri'ndeki diğer sfenks ile birlikte sergilenen Boğazköy Sfenksi'dir. Müze, Hititlerin devlet ve toplumsal yapısını, dini ve askeri düzenini, yazı sistemini zengin görseller ve panolar eşliğinde ziyaretçilere sunar. Ayrıca müze bahçesinde Hitit dönemine ait sfenksler, hiyeroglif yazıtlı kitabeler ile Roma ve Doğu Roma dönemlerine ait mil taşları ve mezar stelleri de görülebilir.
Ziyaret İpuçları ve Ulaşım
Boğazkale'deki bu kültürel hazineleri keşfetmek için en uygun zamanlar, İç Anadolu'nun kavurucu yaz sıcaklarından korunmak adına ilkbahar ve sonbahar aylarıdır. Hattuşa ve Yazılıkaya'yı gezmek için Müze Kart geçerlidir. Müze Kart'ınız yoksa, her iki ören yeri için de geçerli tek bir bilet alabilirsiniz. Hattuşa ören yeri oldukça geniş bir alana yayıldığı için, kendi aracınızla gezmek veya ören yeri içinde sunulan ulaşım imkanlarından faydalanmak gezinizi daha konforlu hale getirecektir.
Ulaşım Detayları
- Karayolu: Boğazkale'ye ulaşım karayolu ile sağlanmaktadır. 'ya yaklaşık 200 km uzaklıkta olan ilçe, Ankara- karayolu üzerinde bulunan 'dan (Boğazkale'ye 30 km) kolayca ulaşılabilir. Çorum merkezden Boğazkale'ye minibüs ve dolmuş seferleri de bulunmaktadır.
- Havayolu: Çorum'a en yakın havaalanları Samsun Havalimanı (176 km) ve Ankara Esenboğa Havalimanı (242 km)'dır. Amasya Merzifon Havalimanı da yaklaşık 1 saat 48 dakikalık mesafededir.
Boğazkale, Memleketim için sadece bir ilçe değil, aynı zamanda insanlık tarihinin önemli bir kesitini barındıran, açık hava müzesi niteliğinde bir kültür ve sanat merkezidir. Bu kadim topraklarda Hititlerin bıraktığı izleri takip ederek unutulmaz bir kültürel deneyim yaşayabilirsiniz.
