Gümüşhane ilimizin gözde ve köklü ilçesi Merkez, yüzyıllara meydan okuyan tarihi kaleleri, surları, taş kemer köprüleri ve mimari anıtları ile 2026 yılında da keşfetmek isteyenleri ağırlıyor. Merkez'de gezi planı yapan ve "Tarihi Yapılar ve Kaleler nerede ve nasıl gidilir?" sorusuna yanıt arayanlar için Tarihi Tohumoğlu Köprüsü (1575 İpek Yolu Taş Kemer Köprüsü), Tarihi Keçi Kalesi, Antik Gözetleme Burçları ve Sarnıçları, Tarihi Olucak (İmera) Manastırı (1350 Gotik Taş Manastır), Tarihi Süleymaniye Mahallesi (Eski Gümüşhane) Kentsel Sit Alanı başta olmak üzere mutlaka görülmesi gereken 7 adet doğrulanmış tarihi yapılar ve kaleler noktasını 2026 güncel ziyaret saatleri, ücret bilgileri ve ulaşım rehberiyle bir araya getirdik.
2026 Merkez Tarihi Yapılar ve Kaleler Özeti
Bu rehberde toplam 7 adet tescilli ve doğrulanmış nokta yer almaktadır. Özel işletmeler ve kamping alanları hariç tutulmuş, yalnızca halka açık doğal ve tarihi varlıklar listelenmiştir.
1. Tarihi Tohumoğlu Köprüsü (1575 İpek Yolu Taş Kemer Köprüsü)
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler
Harşit Çayı üzerinde 1575 yılında inşa edilen Tohumoğlu Köprüsü, tarihi İpek Yolu kervan güzergahının en sağlam ve zarif taş köprülerindendir. İki sivri kemer gözü, andezit kesme taş örgüsü ve sel yaran mahmuzlarıyla 450 yıldır Harşit'in azgın sularına meydan okuyan bir Osmanlı mühendislik anıtıdır.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa
Rakım 1.120 metredir. Harşit Çayı nehir yatağında yer alır.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti
- Giriş Ücreti: Ücretsizdir.
- Ziyaret Saatleri ve Günleri: 24 saat açıktır.
- Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Köprü üzerinde yürüyüş yapılabilir.
- Tesis ve Olanaklar: Tarihi tescilli anıt alandır.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum
- Adres / Açık Konum: Yeniyol Köyü, Tohumoğlu Mevkii, 29100 Merkez / Gümüşhane.
- Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Gümüşhane-Bayburt anayoluna yakındır; asfalt yolla kolayca varılır.
- Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri: Vadi dolmuşlarıyla ulaşılır.
- Otopark Durumu: Yol kenarında araç park yeri mevcuttur.
Bağlamsal Deneyim İpuçları
- En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: İki sivri taş kemerin altından akan Harşit Çayı ve arkasındaki dik dağ yamaçları.
- Işık ve Çekim Saatleri: Sabah saatleri.
- Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Yol üzerindeki dinlenme tesislerinde taze pestil ve çay.
2. Tarihi Keçi Kalesi, Antik Gözetleme Burçları ve Sarnıçları
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler
Keçi Kalesi, Gümüşhane il merkezinin yaklaşık 22 km doğusunda, Kale Köyü sınırları içerisinde sarp ve dik bir kaya kütlesinin zirvesinde yükselen görkemli bir Orta Çağ savunma anıtıdır. Kökeni Roma ve Bizans dönemine dayanan, Orta Çağ kayıtlarında 'Kouazi' adıyla anılan kale, İpek Yolu'nun Bayburt-Gümüşhane-Trabzon geçiş hattını kontrol eden en stratejik askeri garnizonlardan biridir. Osmanlı döneminde 'Koğans / Kovans Kalesi' olarak adlandırılan ve 1642 yılı tahrir kayıtlarında görevli muhafız ve dizdarları bulunan kale, doğal kayalıklarla bütünleşen moloz taş mimarisiyle dikkat çeker. Yöre halkı arasında nesilden nesile aktarılan efsaneye göre, kale düşman kuşatması altındayken içerideki askerlerin erzağı ve suyu tükenmek üzereyken, komutan kalenin keçilerinin boynuzlarına mumlar ve meşaleler bağlayarak gece vakti sarp kayalıklara salmış; düşman ordusu kayalıklardan inen binlerce askeri görünce büyük bir panikle kuşatmayı kaldırıp kaçmıştır. Bu kahramanca hileden ötürü kale asırlardır 'Keçi Kalesi' adıyla anılmaktadır.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa
Kale, deniz seviyesinden yaklaşık 1.450 metre rakımda, vadiye hakim yalçın bir kaya kütlesinin tepesinde kurulmuştur. Çevresi çıplak kayalıklar, meşe ve ardıç topluluklarıyla çevrilidir. Zirvesinden Harşit Vadisi'nin doğu uzantısı, Bayburt karayolu ve tarihi kervan güzergahı kuşbakışı panoramik olarak izlenebilmektedir.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti
- Giriş Ücreti: Halka açık tarihi ören yeridir, ziyaret tamamen ücretsizdir.
- Ziyaret Saatleri ve Günleri (Zorunlu): Haftanın 7 günü gün doğumundan gün batımına kadar açıktır (Gündüz ışığında ziyaret önerilir).
- Güvenlik ve Uyarılar: Kaleye tırmanış patikası sarp ve kayalıktır; sur kenarlarında korkuluk bulunmadığından uçurumlara yaklaşılmamalı, tırtıklı tabanlı yürüyüş ayakkabısı giyilmelidir. Çocuklu ailelerin dikkatli olması gerekir.
- Tesis ve Olanaklar: Kale zirvesinde tesis bulunmamaktadır; temel ihtiyaçlar Kale Köyü yerleşiminden karşılanmalıdır.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum
- Adres / Açık Konum: Kale Köyü Mevkii, Gümüşhane-Bayburt Karayolu Üzeri 22. km, Merkez / Gümüşhane.
- Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Gümüşhane-Bayburt bölünmüş devlet karayolu (D050) üzerinden Kale Köyü sapağına gelinir; köy içerisinden kalenin eteklerine kadar asfalt ve stabilize yolla varılır; son 150 metre yaya tırmanışıdır.
- Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri (Zorunlu): Gümüşhane Otogarı'ndan kalkan Gümüşhane-Bayburt arası ilçe ve hat minibüsleri Kale Köyü kavşağında yolcu indirir; kavşaktan kaleye 15 dakikalık yürüyüşle varılır.
- Otopark Durumu: Kale eteklerindeki köy meydanında ve patika başında 15 araçlık açık park yeri mevcuttur.
Bağlamsal Deneyim İpuçları (Tarih & Fotoğraf / Kervan Rotası)
- En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: Zirvedeki antik su sarnıcı ve burç kalıntılarının içinden vadiye ve karşı dağlara bakan silüet fotoğrafları; öğleden sonra güneşin batı surlarına vurduğu altın saat ışığı.
- Tarihi Detaylar: Sur duvarları içindeki tonozlu zemin altı odaları, kireç harçlı antik su sarnıçları ve gözetleme pencereleri incelenmeye değerdir.
- Çevre Rotası: Ziyaret sonrasında Kale Köyü'ndeki tarihi çeşmeler ve yakın mesafedeki Kov Kalesi ile birlikte tam günlük bir İpek Yolu kaleleri turu yapılabilir.
3. Tarihi Olucak (İmera) Manastırı (1350 Gotik Taş Manastır)
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler
Gümüşhane Merkez Olucak (İmera) Köyü'nde 1350 yılında inşa edilen İmera Manastırı, Doğu Karadeniz'in ayakta kalmayı başarmış en görkemli dini yapılarındandır. Dikdörtgen planlı, üç nefli ve yüksek kubbeli manastır kilisesi; kesme taş işçiliği, gotik etkili sivri kemerleri ve görkemli akustiğiyle bölgedeki Hristiyan madenci mirasının en değerli eseridir.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa
Rakım 1.550 metredir. Çam ormanlarıyla kaplı yüksek dağ yamacı köy terasındadır.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti
- Giriş Ücreti: Ücretsizdir.
- Ziyaret Saatleri ve Günleri: 09:00 - 18:00 saatlerinde açıktır.
- Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Tarihi taş duvarlara ve süslemelere zarar verilmemelidir.
- Tesis ve Olanaklar: Bilgilendirme panoları ve çevre düzenlemesi mevcuttur.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum
- Adres / Açık Konum: Olucak (İmera) Köyü, 29100 Merkez / Gümüşhane.
- Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Gümüşhane merkezden 35 km asfalt ve stabilize yolla 40 dakikada binek araçla ulaşılır.
- Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri: Olucak köy minibüsleriyle varılır.
- Otopark Durumu: Manastır önünde açık otopark mevcuttur.
Bağlamsal Deneyim İpuçları
- En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: Yüksek kubbeli kesme taş kilisenin kemerli taç kapısı ve çam ormanı fonu.
- Işık ve Çekim Saatleri: Sabah saatleri.
- Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Köyde taze sağılmış yayla sütünden yapılan peynir tadılabilir.
4. Tarihi Süleymaniye Mahallesi (Eski Gümüşhane) Kentsel Sit Alanı
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler
Gümüşhane kent merkezinin 4 km güneybatısında derin bir vadide yer alan Süleymaniye Mahallesi (Eski Gümüşhane), Osmanlı İmparatorluğu'nun en zengin gümüş madenlerinin ve resmi gümüş sikke darphanesinin bulunduğu tarihi kent merkezidir. Müslüman ve Hristiyan madencilerin yüzyıllarca barış içinde yaşadığı vadide; restore edilmiş ahşap-taş konaklar, tarihi darphane kalıntıları, taş kemerli dükkanlar ve Arnavut kaldırımlı sokaklar zamanda yolculuk yaptırır.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa
Rakım 1.250 metredir. Harşit kanyonuna açılan derin volkanik vadi tabanı ve dağ yamacı terasındadır.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti
- Giriş Ücreti: Açık hava sokak gezileri tamamen ücretsizdir.
- Ziyaret Saatleri ve Günleri: Haftanın 7 günü 24 saat açıktır.
- Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Sokaklar taş döşelidir; rahat yürüyüş ayakkabısı tavsiye edilir.
- Tesis ve Olanaklar: Butik kafeler, yöresel restoranlar, bilgilendirme levhaları ve yürüyüş yolları mevcuttur.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum
- Adres / Açık Konum: Süleymaniye Mahallesi, 29100 Merkez / Gümüşhane.
- Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Gümüşhane merkezden 4 km asfalt yolla binek araçla 6 dakikada varılır.
- Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri: Şehir merkezinden düzenli Süleymaniye dolmuşları kalkar.
- Otopark Durumu: Mahalle girişinde geniş açık otopark mevcuttur.
Bağlamsal Deneyim İpuçları
- En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: Restore edilen tarihi konaklar ve arkasındaki sarp dağ zirvelerinin gün batımı silüeti.
- Işık ve Çekim Saatleri: Sabahın erken saatleri ve ikindi güneşi.
- Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Mahalledeki butik kafelerde közde Türk kahvesi, fındıklı pestil ve cevizli köme.
5. Tarihi Sarıçiçek Köy Odaları ve Ahşap Tavan Oymacılığı (1873 Başyapıtı)
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler
Gümüşhane Sarıçiçek Köyü'nde 1873 yılında Hacı Ömer Ağa tarafından yaptırılan iki tarihi köy odası, geleneksel Türk ahşap oyma sanatının dünyadaki en nadide şaheserlerindendir. Usta ve çırağının birbirine rakip olarak yan yana iki odayı hiç çivi kullanmadan kök boyalı ceviz ve ıhlamur ağaçlarıyla dantel gibi işlediği tavan göbekleri, 150 yılı aşkın süredir ilk günkü canlılığını korumaktadır.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa
Rakım 1.700 metredir. Sarıçiçek dağ köyü yerleşim terasındadır.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti
- Giriş Ücreti: Ücretsizdir.
- Ziyaret Saatleri ve Günleri: Haftanın 7 günü 09:00 - 18:00 saatlerinde açıktır.
- Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Odalara ayakkabısız girilir; ahşap oymalara dokunulmamalıdır.
- Tesis ve Olanaklar: Bilgilendirme panoları ve köy misafirperverliği mevcuttur.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum
- Adres / Açık Konum: Sarıçiçek Köyü Meydanı, 29100 Merkez / Gümüşhane.
- Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Gümüşhane il merkezinden 38 km asfalt karayoluyla binek araçla 40 dakikada varılır.
- Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri: Sarıçiçek köy minibüsleriyle ulaşılır.
- Otopark Durumu: Köy meydanında açık otopark mevcuttur.
Bağlamsal Deneyim İpuçları
- En İyi Fotoğraf Noktaları ve Kadrajlar: Kök boyalı ceviz tavan göbeğinin simetrik oyma detayları ve ahşap ocak işçiliği.
- Işık ve Çekim Saatleri: Gündüz iç mekan ışığı.
- Yöresel Gastronomi Tavsiyeleri: Köyde fırın ketesi ve taze yayık tereyağı ikramı.
6. Tarihi Daltaban Camii ve Çarşısı
Tarihçe & Gerçek Efsaneler / Menkıbeler
Tarihi Daltaban Camii, Gümüşhane şehir merkezinin batı yakasında yer alan ve 1881 yılında Osmanlı döneminde inşa edilmiş önemli bir taş mimari anıtıdır. Gümüşhane'nin Süleymaniye Vadisi'nden bugünkü Harşit Vadisi'ne inme döneminde kurulan ilk anıtsal mabetlerdendir. Caminin adı, Osmanlı Sadrazamı Daltaban Mustafa Paşa'nın ailesine ve yöredeki tarihi vakfiye geleneklerine bağlanmaktadır. Düzgün kesme taş işçiliği, ahşap tavanı ve kentin ticari dokusuna komşu konumuyla yaşayan bir kültür mirasıdır.
Coğrafi Yapı & Rakım & Doğa
Kesin rakımı 1.160 metredir. Harşit Çayı kıyısındaki tarihi Daltaban çarşı aksında yer alır. Çevresinde asırlık çınar ağaçları ve geleneksel dükkanlar bulunur.
Ziyaret Saatleri & Günleri & Giriş Ücreti
- Giriş Ücreti: Ziyaret tamamen ücretsizdir.
- Ziyaret Saatleri ve Günleri (Zorunlu): Haftanın 7 günü sabah ezanından yatsı namazına kadar ibadete ve ziyarete açıktır.
- Kurallar, Güvenlik ve Bebek Arabası/Engelli Erişimi: Cami içerisine edeple girilmeli ve ayakkabılar çıkarılmalıdır. Düzayak avlusu sayesinde bebek arabası ve tekerlekli sandalye kullanımına elverişlidir.
- Tesis ve Olanaklar: Abdesthane, şadırvan, kadınlar mahfili ve avlu dinlenme alanı mevcuttur.
Gerçek Ulaşım & Toplu Taşıma Hatları & Açık Konum
- Adres / Açık Konum: Daltaban Mahallesi, Çarşı Caddesi, Merkez / Gümüşhane.
- Yol Durumu ve Araç Uygunluğu: Şehir merkezinde olup yollar asfalttır; tüm araçlarla rahatlıkla ulaşılabilir.
- Gerçek Toplu Taşıma Bilgileri (Zorunlu): Şehir içi tüm halk otobüsleri ve minibüsler cami önündeki Daltaban durağından geçmektedir.
- Otopark Durumu: Çevredeki belediye açık ve kapalı otopark alanları kullanılabilir.
Bağlamsal Deneyim İpuçları (Maneviyat & Saygı Adabı)
- Manevi Ziyaret ve Dua Adabı: 140 yılı aşkın süredir kesintisiz ibadet edilen camide huşu ile vakit geçirilmeli ve dua edilmelidir.
- Belgesel & Saygılı Çekim: Kesme taş pencereler, ahşap minber ve geleneksel hat yazıları saygıyla fotoğraflanabilir.
- Yöresel Manevi Gelenek: Cuma günleri cemaate gül suyu ve geleneksel pestil ikramı yapılmaktadır.
7. Tarihi Taşköprü Yaylası, Hanları ve Kırk Gözeler Mesiresi
1. Tarihçe & Arka Plan
Tarihi Taşköprü Yaylası, Hanları ve Kırk Gözeler Mesiresi, Gümüşhane'nin 2.140 metre rakımlı Dumanlı (Santa) havzasında yer alan ve antik İpek Yolu'nun Karadeniz limanlarına bağlanan kervan hatları üzerindeki en köklü yayla ticaret ve konaklama merkezidir. Adını Yanbolu Deresi üzerine kesme taştan inşa edilmiş asırlık köprüden alan yayla, Osmanlı İmparatorluğu döneminden bu yana çevre vilayetlerden (Gümüşhane, Trabzon, Bayburt) gelen kervanların, tüccarların ve yaylacıların buluştuğu tarihi hanlar ve dükkanlar kümesine ev sahipliği yapar.
2. Mimari / Doğal Yapı ve Detaylar
Yaylanın kalbinde; taş temelli geleneksel ahşap bindirme mimarisiyle inşa edilmiş asırlık kervansaray hanları, sıra sıra dizilmiş nostaljik bakkal, demirci ve kasap dükkanları ile Yanbolu Deresi'ni aşan tarihi tek gözlü taş kemer köprü yer alır. Doğal dokuda ise çevredeki yüksek dağ doruklarından süzülen kaynak sularının oluşturduğu "Kırk Gözeler" soğuk su pınarları, kekik kokulu zengin alpin çayırlar ve sarı ormangülleri bulunur.
3. Kültürel / Manevi Değer & Deneyim
Yüzyıllardır her cuma günü kesintisiz olarak kurulan meşhur "Taşköprü Yayla Pazarı", Doğu Karadeniz imece ve panayır kültürünün yaşayan en otantik temsilcisidir. Tarihi hanların ahşap sedirlerinde oturup közde pişen dağ kekiği kokulu kuzu pirzolalarını tatmak, dereden gelen çağıltıya karışan kemençe ezgilerini dinlemek ziyaretçilere benzersiz bir nostaljik yayla atmosferi sunar.
4. Pratik Ziyaret İpuçları & Ulaşım / Giriş
Yayla, Gümüşhane il merkezine yaklaşık 50 km, Trabzon Arsin/Yomra sınırına komşudur. Yaz aylarında asfalt ve düzenli stabilize yayla yoluyla binek araçlarla dahi rahatça ulaşılabilir. Giriş tamamen ücretsizdir. Kış mevsiminde yoğun kar sebebiyle kapalı olan yayla için en ideal ziyaret dönemi haziran başından eylül sonuna kadardır. Akşamları serin dağ rüzgarlarına karşı polar giysi bulundurulmalıdır.
5. Çevre Rotalar & Yöresel Gastronomi Keşfi
Taşköprü ziyareti ardından hemen yanı başındaki UNESCO Adayı Santa Harabeleri (Dumanlı Köyü) ve Tarihi İmera Manastırı rotasına geçilebilir. Yayla lokantalarında odun ateşinde hazırlanan meşhur Taşköprü kuzu eti, yayla tereyağında eritilmiş kolot peyniri, taş fırın mısır ekmeği ve taze yayla kekiği çayı mutlaka deneyimlenmelidir.
Merkez Gezilecek Yerler ve Harita Rehberi (2026)
Merkez sınırları içerisindeki tüm turistik noktaları, harita üzerindeki tam koordinatlarıyla görüntülemek ve yol tarifi almak için:
Merkez Gezilecek Yerler Haritası ve Tüm Noktalar Sayfası
Gümüşhane İlindeki Diğer İlçe Gezi Rehberleri (2026)
Gümüşhane gezinizde komşu ilçelerdeki en popüler turistik ve kültürel rotalar:
